https://forum.ghorany.com/ Tue, 28 Jul 2026 03:51:39 +0000 MyBB https://forum.ghorany.com/thread-3384.html Fri, 15 Jan 2016 13:18:27 +0330 https://forum.ghorany.com/thread-3384.html آیا در قرآن کریم آیاتی هست که اشاره به حضرت خدیجه سلام الله علیها داشته باشد؟

پاسخ

آیاتی در قرآن وجود دارد که به نحوی با حضرت خدیجه مرتبط است و ما به چهار آیه از آن ها اشاره می کنیم.

1- «وَ أْمُرْ أَهْلَک بِالصَّلاةِ وَ اصْطَبِرْ عَلَیها»[1]

سوره طه از سوره های دسته اولیه سوره های قرآنی است که اوائل بعثت بر رسول اکرم صلی الله علیه و آله نازل شده است. نظر به این که اهل و اعضاء خانواده رسول اکرم در آن تاریخ عبارت از خدیجه کبری سلام الله علیها، که همسر رسول الله است و از نظر این که علی بن ابی طالب نیز تحت ولایت و سرپرستی رسول الله زندگی می نمود؛ او نیز مشمول عنوان اهل می باشد. بر این اساس آیه خطاب به رسول اکرم صلی اللّه علیه و آله نموده که «به اهل و اعضاء خانواده خود در باره بپا داشتن فریضه صلاة سفارش اکید بنما و بر آن پیوسته استوار باش».[2]

2- «وَ أَنْذِرْ عَشِیرَتَک الْأَقْرَبِینَ»[3]:

اولین دعوت رسمی پیامبر به توحید، از طریق اقوام و خویشان بوده است و نزدیک ترین اقرباء به رسول گرامی صلی اللّه علیه و آله و سلّم بر حسب نسب، علی بن أبی طالب علیه السّلام و بر حسب رابطه سببی خدیجه کبری علیها السّلام است و این دستور دعوت، در درجه اول در باره علی و خدیجه شاهد فضیلتی است برای آن ها، هم چنان که در مرتبه دیگر برای طبقات خویشان، شاهد فضیلت است». [4]

3- « وَ الَّذینَ یَقُولُونَ رَبَّنا هَبْ لَنا مِنْ أَزْواجِنا وَ ذُرِّیَّاتِنا قُرَّةَ أَعْیُنٍ وَ اجْعَلْنا لِلْمُتَّقینَ إِماماً»[5]:
مطابق با احادیثی که از پیامبر صلی اللّه علیه و آله نقل شده منظور از ازواجنا درآیۀ شریفه حضرت خدیجه سلام الله علیها است.

محمد بن عباس از ابی سعید خدری روایت کرده که پیغمبر اکرم صلی اللّه علیه و آله فرمود: از جبرئیل پرسیدم؛ مراد از أَزْواجِنا وَ ذُرِّیاتِنا کیست؟ گفت خدیجه و فاطمه علیهما السلام. «و قُرَّةَ أَعْینٍ» حسن و حسین علیهما السلام و منظور از «وَ اجْعَلْنا لِلْمُتَّقینَ إِماماً» علی بن أبی طالب علیه السّلام است.[6]
4- «وَ وَجَدَک عائِلًا فَأَغْنی» [7]:

یکی از تفاسیری که برای آیۀ شریفه بیان شده این است که تو را با مال خدیجه علیها السلام بی نیاز نمود. و تو محتاج بودی؛ توانگرت نمود با مال خدیجه و اموال غنایم.

پی نوشت ها:

---

[1] طه، 132.



[2] انوار درخشان، ج ‏10، ص 533.


[3] شعراء، 214.



[4] انوار درخشان، ج ‏12، ص 92.


[5] فرقان، 74.


[6] تفسیر جامع، ج‏ 5، ص 55 .


[7] ضحی، 8.]]> آیا در قرآن کریم آیاتی هست که اشاره به حضرت خدیجه سلام الله علیها داشته باشد؟

پاسخ

آیاتی در قرآن وجود دارد که به نحوی با حضرت خدیجه مرتبط است و ما به چهار آیه از آن ها اشاره می کنیم.

1- «وَ أْمُرْ أَهْلَک بِالصَّلاةِ وَ اصْطَبِرْ عَلَیها»[1]

سوره طه از سوره های دسته اولیه سوره های قرآنی است که اوائل بعثت بر رسول اکرم صلی الله علیه و آله نازل شده است. نظر به این که اهل و اعضاء خانواده رسول اکرم در آن تاریخ عبارت از خدیجه کبری سلام الله علیها، که همسر رسول الله است و از نظر این که علی بن ابی طالب نیز تحت ولایت و سرپرستی رسول الله زندگی می نمود؛ او نیز مشمول عنوان اهل می باشد. بر این اساس آیه خطاب به رسول اکرم صلی اللّه علیه و آله نموده که «به اهل و اعضاء خانواده خود در باره بپا داشتن فریضه صلاة سفارش اکید بنما و بر آن پیوسته استوار باش».[2]

2- «وَ أَنْذِرْ عَشِیرَتَک الْأَقْرَبِینَ»[3]:

اولین دعوت رسمی پیامبر به توحید، از طریق اقوام و خویشان بوده است و نزدیک ترین اقرباء به رسول گرامی صلی اللّه علیه و آله و سلّم بر حسب نسب، علی بن أبی طالب علیه السّلام و بر حسب رابطه سببی خدیجه کبری علیها السّلام است و این دستور دعوت، در درجه اول در باره علی و خدیجه شاهد فضیلتی است برای آن ها، هم چنان که در مرتبه دیگر برای طبقات خویشان، شاهد فضیلت است». [4]

3- « وَ الَّذینَ یَقُولُونَ رَبَّنا هَبْ لَنا مِنْ أَزْواجِنا وَ ذُرِّیَّاتِنا قُرَّةَ أَعْیُنٍ وَ اجْعَلْنا لِلْمُتَّقینَ إِماماً»[5]:
مطابق با احادیثی که از پیامبر صلی اللّه علیه و آله نقل شده منظور از ازواجنا درآیۀ شریفه حضرت خدیجه سلام الله علیها است.

محمد بن عباس از ابی سعید خدری روایت کرده که پیغمبر اکرم صلی اللّه علیه و آله فرمود: از جبرئیل پرسیدم؛ مراد از أَزْواجِنا وَ ذُرِّیاتِنا کیست؟ گفت خدیجه و فاطمه علیهما السلام. «و قُرَّةَ أَعْینٍ» حسن و حسین علیهما السلام و منظور از «وَ اجْعَلْنا لِلْمُتَّقینَ إِماماً» علی بن أبی طالب علیه السّلام است.[6]
4- «وَ وَجَدَک عائِلًا فَأَغْنی» [7]:

یکی از تفاسیری که برای آیۀ شریفه بیان شده این است که تو را با مال خدیجه علیها السلام بی نیاز نمود. و تو محتاج بودی؛ توانگرت نمود با مال خدیجه و اموال غنایم.

پی نوشت ها:

---

[1] طه، 132.



[2] انوار درخشان، ج ‏10، ص 533.


[3] شعراء، 214.



[4] انوار درخشان، ج ‏12، ص 92.


[5] فرقان، 74.


[6] تفسیر جامع، ج‏ 5، ص 55 .


[7] ضحی، 8.]]> https://forum.ghorany.com/thread-2758.html Sun, 03 Aug 2014 13:28:49 +0430 https://forum.ghorany.com/thread-2758.html https://forum.ghorany.com/thread-2631.html Wed, 02 Apr 2014 01:11:17 +0430 https://forum.ghorany.com/thread-2631.html https://forum.ghorany.com/thread-2418.html Sun, 01 Sep 2013 01:25:39 +0430 https://forum.ghorany.com/thread-2418.html


اسلام در چهارده قرن پيش ظهور کرد. در جامعه ای که زن بسيار حقير و پست شمرده می شد، تا جايي که زنده به گور می شد.اسلام آمد و خط بطلان بر روی تمام عقايد جاهلی کشيد. اسلام در تمام مسائل و مواردی که ارتباط با زن دارد، صحبت کرده و آيات و روايات فراوانی در اين زمينه ذکر شده است. زن از منظر ~قرآن=قرآن=6573~ همان است که در طبيعت هست.
از اين رو است که هماهنگی و انطباق کامل بين دستورات الهی اسلام و دستورات فطرت و طبيعت می باشد.اسلام بزرگترين خدمت را با اصولی که در قوانين و احکام مربوط به زن قرار داده به زن اعطا کرده. همزمان با آشنا کردن زنان به حقوق واقعی خود شخصيت و کرامت فراموش شده ايشان را احيا نمود.

اسلام به شيوه های مختلف کرامت انسانی زن را برای همگان آشکار می سازد. اسلام در حق زن نظريه ای ابداع کرده که از روزی که جنس بشر پا به عرصه دنيا گذاشت تا آن روز چنين طرز تفکری در مورد زن نداشت. اسلام در اين نظريه خود، با تمام مردم جهان درافتاد، و زن را آنطور که هست و بر آن اساسی که آفريده شده، به جهان معرفی کرد، اساسی که به دست بشر منهدم شده و آثارش نيز محو گشته بود.

اصل تساوی زن و مرد
به کار بردن واژه تساوی بسيار ظريفانه است. در اسلام تساوی حقوق زن و مرد مطرح است نه تشابه. برعکس جامعه غرب که سعی می کنند تساوی را با تشابه يکی فرض کنند. مساوات در اسلام، اصلی غير قابل انکار و حتی ترديد ناپذير می باشد و ريشه در تمام قوانين ودستورات اسلامی دارد.گرچه اين اصل، قلمرو گسترده دارد و نمی توان آن را محدود به بعضی مسائل کرد ؛ اما به طور نمونه می توان به موارد زیر اشاره نمود:

ازدواج:

در امر ازدواج زن همانند مرد در تصميم گيری و انتخاب در اين امر آزاد است و هيچ اجباری در کارنيست و بدون رضايت او، پيوند ازدواج، اعتباری ندارد.
~امام صادق=امام صادق علیه السلام=4780~ (ع) می فرمايند: «تستأمروا البکر و غيرها و لاتنکِح الا باَمرِها» (وسائل الشيعه، جلد 14، ص 214) با زنان چه باکره و چه غير باکره در امر زناشويي مشورت کنيد و با آنان پيوند زناشويي نبنديد مگر به خواست خودشان.

---

پاداش و کيفر:
زن و مرد هردو، در تکاليف و وظايف معنوی خود يکسان و برابرند و به صورت يکسان از ثواب و عقاب اعمال خود بهره می گيرند.
در قرآن حتی يک آيه هم وجود ندارد که در آن به مردان برتری خاصی ببخشد ويا آنان را مستحق عنايتی بيشتر از زنان قرار دهد. آيات الهی هر دو جنس را در واجبات و اوصاف عالی برابر می داند.

تعليم و تربيـت:
فرا گرفتن علم و دانش موضوعی است که در آيات و روايات بدان سفارش فراوان شده است و برای هر زن ومردی ضرورت دارد. در ديدگاه اسلام آموزش حقی است که زن و مرد از آن بطور يکسان بهره می گيرند.
پيامبر اسلام (ص) می فرمايند: «طلبُ العلمِ فريضةٌ علی کل مسلم و مسلمة» جستجوی دانش بر زن و مرد واجب است (وسائل الشيعه، ج 18، ص 13-14).

ارث:
زمانی که اسلام ظهور کرد، زنان از ارث محروم بودند؛ اما اسلام تفاوت بين زن و مرد را از بين برد و حق ارث زنان را برای همگان آشکار ساخت.

قرآن می فرمايد: «للرجالِِ نصيبٌ مما ترک الوالدانِ و الاقربون و للنساء نصيبٌ مما ترک الوالدان و الاقربون مما قل منه و کثر نصيباً مفروضاً»: براى مردان، از آنچه پدر و مادر و خويشاوندان از خود بر جاى مى‏گذارند، سهمى است و براى زنان نيز، از آنچه پدر و مادر و خويشاوندان مى‏گذارند، سهمى خواه آن مال، كم باشد يا زياد اين سهمى است تعيين شده و پرداختنى‏ (نساء، 7)

قانون ارث در نظام حقوقی اسلام بر پايه عدالت بنيان گذاری شده است و اگر به اين نکته توجه شود که زن هيچگونه مسئوليت مالی در برابر اطرافيانش ندارد، بسيار منصفانه و منطبق بر شأن و کرامت زن نشان می دهد. البته در مواردی سهم الارث زن برابرسهم مرد وشايد بيشتر هم باشد که در احکام و قوانين اسلامی و مدنی توضيح آن آمده است.
پس به عبارت بهتر می توان گفت: اسلام ارث را بر اساس زن يا مرد بودن بنيان نکرده، بلکه بر پايه مسئوليتها و وظايفی که افراد در قبال ديگران دارند، وضع نموده است.

---

عقيده و ايمان:

اصل وحدت هويت و بعد انسانی زن و مرد

آفرينش:
زن و مرد ازيک گوهر و سرشت، بدون هيچگونه برتری از نظر خلقت نسبت به يکديگر آفريده شده اند. و اين نکته در آيات نورانی قرآن کريم بارها يادآوری شده است.
آنجا که می فرمايد: «هو الذی خلقَکم من نفسٍ واحدةٍ و جعل منها زوجَها ليسکنَ اليها...» (سوره اعراف، آيه 189): اوست که همه شما را از يک تن بيافريد و از آن يک تن زنش را نيز بيافريد تا با او آرامش يابد.
«و مِن اياتِه اَن خلق لکم مِن انفسکم ازواجاً لِتَسکنوا اِليها...» (سوره روم، آيه 21) و از نشانه های قدرت اوست که برايتان از جنس خودتان همسرانی آفريد تا در کنار ايشان آرامش يابيد....
پس زن در خلقت از همان جوهر مرد است و عقايد باطلی که در اين زمينه مخصوصا در دوره جاهليت رواج داشته، همه توسط آيات نورانی قرآن فسخ شده است و «من نفس واحده» و «من انفسکم» در آيات ياد شده نشان از همين مطلب دارد.

تکامل زن:
زنان همانند مردان می توانند به رشد معنوی و تکامل روحی دست يابند و اين مسئله اختصاصی به جنس مرد ندارد. همان گونه که قرآن اين نکته را به روشنی تصريح می کند:«و مَن يَعمل مِن الصالحات مِن ذکرٍ اَو اُنثی و هو مُؤمِن فَاولئک يَدخُلون الجنة و لايظلمون نَقيرا» (سوره نساء،آيه 124) و هرکس کاری شايسته کند، چه زن و چه مرد، اگر مومن باشد به بهشت می رود و به قدر آن گودی که بر پشت هسته خرماست به کسی ستم نمی شود.
«مَن عمل صالحاً مِن ذکرٍ اَو انثی و هو مُومن فلنحيين ه حياةً طيبة و لنجزين هم اجرُهم باحسن ما کانوا يعلمون» (سوره نحل، آيه 97 ) هر مرد و زن که کاری نيکو انجام دهد، اگر ايمان آورده باشند، زندگی خوش و پاکيزه ای به او خواهيم داد وپاداشی بهتر از کردارشان.

---

اصل تفاوت طبيعی بين زن و مرد
بدون شک بين زن و مرد از لحاظ های گوناگون تفاوت است و به هيچ عنوان نمی توان آن را انکار کرد ؛ اما هرگز نمی توان اين تفاوتها را کمبود و نقص برای يک جنس و برتری برای جنس مخالف برشمرد.
به عبارت ديگر تفاوتهای زن و مرد تناسب است نه نقص و کمال، قانون خلقت خواسته است با اين تفاوتها تناسب بيشتری ميان زن و مرد که قطعا برای زندگی مشترک ساخته شده اند به وجود آورد.

بعد جسمی:
روشن است که زن ومرد از نظر جسمی تفاوتهای زيادی دارند و هيچ فردی اين را انکار نمی کند. حتی هر يک از سلولهای بدن هر انسانی نشان از جنسيت خويش دارد و اين تفاوتها دليل بر فرق در توان کاری و قدرت بدنی شده که به طور معمول مردان از زنان قويتر می باشند و از اين نظر برتری دارند. اما رشد دختران از پسران شديدتر و بلوغ آنها زودتر صورت می گيرد. ازدواج و توليد نسل معلول همين تفاوتها است.

بعد روانی و عاطفی:
زنان سرشار از عواطف و احساسات می باشند و زودتر از وقايع تأثير می پذيرند و به هيجان می آيند. البته اين وجود مالامال از احساس حکمتی است تا کار توليد نسل و تشکيل خانواده بهتر صورت گيرد. زن در عين دارابودن مشترکات از جهاتی با مرد اختلاف دارد.
چون ويژگيهای ساختمانی متوسط زنان نظير: مغز، قلب، شريانها، اعصاب، قامت و وزن، طبق آن چه که در کالبد شناسی توضيح داده شده است از متوسط مردان در همان ويژگي ها مؤخرتر است و اين مسئله موجب شده است که جسم زن لطيفتر و نرم تر از مرد باشد و در مقابل جسم مرد درشت تر و سخت تر باشد. و احساساتی لطيف نظير: دوستی، رقت قلب، زيباگرايي و آرايش جويي در زن بيشتر و انديشه گرايي در مرد فزون تر شود. بنابراين زندگی زن «احساس گرا» و زندگی مرد «انديشه گرا» است.

---

اصل استقلال و آزادی زن

بعد فرهنگی:
اسلام می خواهد زن آشنا به تمام معارف الهی باشد و از نظر فرهنگی و علمی رشد کند تا بتواند نسلی عالم به معارف حقه و سرشار از علم و دانش بپروراند. به همين دليل آموختن علم و دانش را محدود به زمان و مکان نکرده و بر هر انسانی اعم از مرد و زن ضروری و لازم دانسته است. حتی در آموختن اصول اعتقادات و احکام شرعی که بر زنان تکليف و واجب می باشد، اجازه شوهر شرط نيست و منع شوهر در آن تأثيری ندارد.

بعد اجتماعی:
در اسلام زنان در مسائل اجتماعی شرکت می کنند و هيچ منعی برای شرکت در فعاليتهای گروهی ندارند. مانند شهادت دادن، سرگرمی در اوقات قراغت، حق ~امر به معروف و نهی از منکر=اصل «امر به معروف و نهی از منکر» و اهمیت آن=1966~ قرآن می فرمايد: «والمؤمنينَ و المؤمنات بعضهم اولياء بعض يأمرون بالمعروف و ينهَون عن المنکر و يقيمون الصلوة و يؤتون الزکوة و يُطيعون الله و رسوله اولئک سيرحمهم الله اِن الله عزيٌز حکيمٌ» (سوره توبه، آيه 71) مردان مؤمن و زنان مؤمن برخی بر برخی ولايت (سرپرستی) دارند. به معروف يکديگر را امر می کنندو از منکر بازمی دارند و نماز می گذارند و زکات می دهند و از خدا و پيامبرش فرمان می برند، خدا اينان را رحمت خواهد کرد، خدا پيروزمند و حکيم است.

البته اسلام حضور زن در اجتماع را مشروط بر حفظ حجاب و پوشش کامل او دانسته؛ که اين به معنی محدود کردن زن نيست. به عبارت ديگر اسلام با حضور اجتماعی زن مخالف نيست؛ بلکه با بی بندوباری و بی پروائی و بی عفتی اجتماعی مخالف است. حجاب در اسلام به معنی منع حضور زن در جامعه نيست؛ بلکه به معنی حضور تحت شرايط معين است.

بعد سياسی:
در زمان پيامبر اکرم (ص) شوهر يا پسر بجای زن نمی توانست بيعت کند ؛ بلکه پيامبر (ص) طبق دستور قرآن کريم با زنان بيعت کردند و در تاريخ نيز ثبت شده است.
قرآن می فرمايد: «يا ايها النبی اذا جاءک المؤمنات يبايعنک علی اَن لايشرکنَ بالله شيئاً و لايسرقن و لايزنين و لايقتلن اولادهن و لايأتين بهتان يفترينه بين ايديهن و ارجلهن و لايعصينک فی معروف فبايعهن و استغفر لهن الله اِن الله غفورٌ رحيم» (سوره ممتحنه، آيه 12): ای پيامبر اگر زنان مؤمن نزد تو آمدند با بيعت کنند، بدين شرط که هيچ کس را با خدا شريک نکنند و دزدی نکنند و زنا نکنند و فرزندان خود را نکشند و بهتان نزنند و فرزندی را که از آن شوهرشان نيست به او نسبت ندهند و در کارهای نيک از تو نافرمانی نکنند، با آنها بيعت کن و برايشان از خدا آمرزش بخواه که خداوند آمرزنده و مهربان است.

---

پس زنان به عنوان يک فرد در جامعه انسانی می توانند در فعاليتهای سياسی شرکت کنند و نظر خود را درباره موضوعات سياسی آزادانه بيان کنند.همچنين زنان در زمان پيامبر (ص) در نهضت بزرگ اجتماعی – سياسی هجرت شرکت کردند.
قرآن کريم می فرمايد: «يا ايها الذين امنوا اذا جاءکم المؤمنات مهاجرات فامتضوهن الله اعلم بايمانهن فان علمتموهن مؤمنات فلاترجعوهن الی الکفار» ( سوره ممتحنه، آيه 10) ای ايمان آورندگان! چون زنان مؤمنی که مهاجرت کرده اند به نزدتان آيند، بيازماييدشان. خدا به ايمانشان داناتر است. پس اگر دانستيد که ايمان آورده اند، نزد کافران بازشان مگردانيد...

بعد اقتصادی:
اسلام زن را در مباحث مالی و اقتصادی آزاد گذاشته است. «للرجال نصيبٌ مما اکتسبوا و للنساء نصيبٌ مما اکتسبن»: مردان نصيبى از آنچه به دست مى‏آورند دارند، و زنان نيز نصيبى (و نبايد حقوق هيچ يك پايمال گردد) (سوره نساء، آيه 32) اسلام به شکل بی سابقه ای جانب زن را در مسائل مالی و اقتصادی رعايت کرده، از طرفی به زن استقلال و آزادی کامل اقتصادی داده و دست مرد را از مال و کار او کوتاه کرده و حق قيموميت در معاملات زن را از مرد گرفته و از طرف ديگر با برداشتن مسؤوليت تأمين بودجه خانوادگی از دوش زن، او را از هر نوع اجبار و الزامی برای دويدن به دنبال پول معاف کرده است.
علاوه بر آزادی اقتصادی زن در اموال خود، اسلام برای زن مهريه و نفقه قرار داده است ؛ به اين علت که نيروی جسمانی او کم است و همچنين قوای بدنش در اثر دوران بارداری و شيردهی و تربيت فرزند نيز کمتر می شود و پرداخت نفقه و مهريه بر مردان واجب است.

---

اصل بزرگداشت شخصيت زن:

در نقش همسری:
قرآن می فرمايد:«و عاشروهن بالمعروف»: با آنها با نیکی رفتار و زندگی کنید. (سوره نساء، آيه 19 ) معروف همان چيزی است که متضمن هدايت عقل و حکم شرع و فضيلت و محاسن خلق نيکو و سنتهای حسنه در آداب است. در روايات نيز مردان به نيکی کردن و حسن معاشرات با همسرانشان سفارش شده اند.
پيامبر اسلام (ص) می فرمايند: «خيرکم، خيرکم لأهله و أنا خير لأهلی» (وسايل الشيعه، ج 20، ص 171، ح 8) بهترين شما کسی است که برای خانواده خود بهترين باشد و من برای خانواده ام بهترينم.
پيامبر (ص): «اقربکم منی مجلسا يوم القيامة... خيرکم لاهله» (وسايل الشيعه، ج8، ص 507) نزديکترين شما به جايگاه من در روز قيامت، کسانيند که با همسرانشان بهتر رفتار کنند.

در نقش مادری:
در مکتب انسان ساز اسلام بر احترام به پدر و مادر سفارش شده است. «و قضی ربک ألا تعبدوا إلا اياه و بالوالدين إحسانا....»: و پروردگارت فرمان داده: جز او را نپرستيد! و به پدر و مادر نيكى كنيد! هر گاه يكى از آن دو، يا هر دوى آنها، نزد تو به سن پيرى رسند، كمترين اهانتى به آنها روا مدار! و بر آنها فرياد مزن! و گفتار لطيف و سنجيده و بزرگوارانه به آنها بگو (سوره اسری، آيه 23) «و وصينا الانسان بوالديه...»: و ما به انسان درباره پدر و مادرش سفارش كرديم مادرش او را با ناتوانى روى ناتوانى حمل كرد (به هنگام باردارى هر روز رنج و ناراحتى تازه‏اى را متحم ل مى‏شد)، و دوران شيرخوارگى او در دو سال پايان مى‏يابد (آرى به او توصيه كردم) كه براى من و براى پدر و مادرت شكر بجا آور كه بازگشت (همه شما) به سوى من است‏ (سوره لقمان، آيه 14)اما در مورد مادر و احترام نسبت به او بيشتر سفارش شده است.«الجنة تحت اقدام الامهات») (مستدرک الوسائل، ج 15 ص 180) بهشت زير پای مادران است.

---

در نقش فرزندی:
تا قبل از ظهور اسلام به علت وجود عقايد جاهلی که بين مردم رواج داشت، فرزند دختر را ننگ و حقير می شمردند. اما اسلام به دختر ارج نهاد و شخصيت و کرامت انسانی او را احيا کرد. پيامبر (ص) دست دخترشان را می بوسيدند و به ايشان احترام می گذاشتند.
«وقتی به پيامبر (ص) خبر دادند خداوند دختری به او عطا کرده نگاه حضرت به صورت اصحابش افتاد، آثار ناخشنودی را در چهره آنان ملاحظه کرد، سپس فرمود: اين چه حالتی است که در شما می بينم؟ خداوند گلی به من داده ؛ آن را می بويم و روزيش با خداست.» (وسائل الشيعه، ج 21، ص 365)
امام صادق (ع): «البنات حسنات و البنون نعمة و الحسنات يثاب عليها و النعمة يسأل عنها»: دختران خوبیها هستند و پسران نعمت، به خوبیها پاداش داده می شود و از نعمت سوال می شود (وسائل الشيعه، ج 15، ص 10323).

---

اهداف

احيای شخصيت زن:
اسلام کرامت و شخصيت زن را زنده و احيا کرد؛ شخصيتی که به فراموشی سپرده شده و از بين رفته بود. زنانی که در دوره جاهليت از حقوق انسانی خود محروم بودند و حتی به ديد يک انسان به آنها نگاه نمی شد، با حقوق خود آشنا شدند و اجازه يافتند در جامعه حضور فعال داشته باشند.

لغو بدبينی ها:
زن را در دوران قبل از اسلام، عامل وسوسه، فريب و گول زدن مردان و مايه ننگ و خواری برای خانواده و پست و حقير می شمردند. اسلام با شخصيت دادن به زن و سفارش های فراوان نسبت به زن و احترام به جايگاه زن و بيان حقوق او تمام اين عقايد خرافی و جاهلی را از بين برد و ريشه کن کرد.

لغو ضرب و شتم و آزار رساندن به زنان:
در آيات و روايات بسيار بر حسن معاشرت و نيکويي به زنان سفارش شده و از آزار رساندن به زنان نهی شده است. در دوران تاريک قبل از اسلام به اين دليل که برای زن هويت انسانی قائل نبودند، از هرگونه آزار و اذيت نسبت به او دريغ نمی کردند.
~رسول اکرم=پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم=4731~ (ص) می فرمايند: «مَن ضرَب اِمرأة بغير حق فأنا خَصمُه يومَ القيامة»: کسی که همسر خود را بدون حق بزند من در روز قيامت دشمن او هستم (ارشاد ديلمی (1) و (2) ص 291).

احيای حقوق زن:
در آن روزگاری که برای زن ارزش و منزلتی قائل نبودند، اسلام مردان را به پرداخت نفقه و مهر فرمان داد و آن را به عنوان يک وظيفه و مسئوليت برعهده مردان نهاد. اسلام در تمام مسائلی که مطرح می کند، سيستم خاص خودش را دارد.
بسيار قاطع با اصول والای انسانی و اهدافی بسيار عالی که در هيچ کدام از قوانين بشری و مکاتب ساخته دست بشر يافت نمی شود. به اين علت که تمام احکام و قوانين آن منطبق بر اصول فطرت و خلقت می باشد و هيچ گونه تضادی با قوانين حاکم بر طبيعت ندارد.

هر انسانی چه زن و چه مرد از نظر ايمان مساوی هستند و هيچگونه تفاوتی از اين مورد بين آنها وجود ندارد. قرآن کريم می فرمايد: «وَالذين يُؤذون المؤمنين و المؤمناتِ بِغَير ما اکتَسَبوا فقدِ احتَمَلوا بهتاناً و اثماً مبينا ً»: و آنان كه مردان و زنان باايمان را به خاطر كارى كه انجام نداده‏اند آزار مى‏دهند بار بهتان و گناه آشكارى را به دوش كشيده‏اند. (سوره احزاب، آيه 58) و آنان که مردان و زنان با ايمان و بی تقصير و گناه را بيازارند، دانسته گناه و تهمت بزرگی را مرتکب شده اند.

---

ترجمه تفسير الميزان، جلد 4، ص 99 و 89 و ص228، محمدتقی جعفری
تفسير نهج البلاغه، ج 11، ص 286
نظام حقوق زن در اسلام، ص 161و ص 208
علی قائمی، حيات زن ]]>


اسلام در چهارده قرن پيش ظهور کرد. در جامعه ای که زن بسيار حقير و پست شمرده می شد، تا جايي که زنده به گور می شد.اسلام آمد و خط بطلان بر روی تمام عقايد جاهلی کشيد. اسلام در تمام مسائل و مواردی که ارتباط با زن دارد، صحبت کرده و آيات و روايات فراوانی در اين زمينه ذکر شده است. زن از منظر ~قرآن=قرآن=6573~ همان است که در طبيعت هست.
از اين رو است که هماهنگی و انطباق کامل بين دستورات الهی اسلام و دستورات فطرت و طبيعت می باشد.اسلام بزرگترين خدمت را با اصولی که در قوانين و احکام مربوط به زن قرار داده به زن اعطا کرده. همزمان با آشنا کردن زنان به حقوق واقعی خود شخصيت و کرامت فراموش شده ايشان را احيا نمود.

اسلام به شيوه های مختلف کرامت انسانی زن را برای همگان آشکار می سازد. اسلام در حق زن نظريه ای ابداع کرده که از روزی که جنس بشر پا به عرصه دنيا گذاشت تا آن روز چنين طرز تفکری در مورد زن نداشت. اسلام در اين نظريه خود، با تمام مردم جهان درافتاد، و زن را آنطور که هست و بر آن اساسی که آفريده شده، به جهان معرفی کرد، اساسی که به دست بشر منهدم شده و آثارش نيز محو گشته بود.

اصل تساوی زن و مرد
به کار بردن واژه تساوی بسيار ظريفانه است. در اسلام تساوی حقوق زن و مرد مطرح است نه تشابه. برعکس جامعه غرب که سعی می کنند تساوی را با تشابه يکی فرض کنند. مساوات در اسلام، اصلی غير قابل انکار و حتی ترديد ناپذير می باشد و ريشه در تمام قوانين ودستورات اسلامی دارد.گرچه اين اصل، قلمرو گسترده دارد و نمی توان آن را محدود به بعضی مسائل کرد ؛ اما به طور نمونه می توان به موارد زیر اشاره نمود:

ازدواج:

در امر ازدواج زن همانند مرد در تصميم گيری و انتخاب در اين امر آزاد است و هيچ اجباری در کارنيست و بدون رضايت او، پيوند ازدواج، اعتباری ندارد.
~امام صادق=امام صادق علیه السلام=4780~ (ع) می فرمايند: «تستأمروا البکر و غيرها و لاتنکِح الا باَمرِها» (وسائل الشيعه، جلد 14، ص 214) با زنان چه باکره و چه غير باکره در امر زناشويي مشورت کنيد و با آنان پيوند زناشويي نبنديد مگر به خواست خودشان.

---

پاداش و کيفر:
زن و مرد هردو، در تکاليف و وظايف معنوی خود يکسان و برابرند و به صورت يکسان از ثواب و عقاب اعمال خود بهره می گيرند.
در قرآن حتی يک آيه هم وجود ندارد که در آن به مردان برتری خاصی ببخشد ويا آنان را مستحق عنايتی بيشتر از زنان قرار دهد. آيات الهی هر دو جنس را در واجبات و اوصاف عالی برابر می داند.

تعليم و تربيـت:
فرا گرفتن علم و دانش موضوعی است که در آيات و روايات بدان سفارش فراوان شده است و برای هر زن ومردی ضرورت دارد. در ديدگاه اسلام آموزش حقی است که زن و مرد از آن بطور يکسان بهره می گيرند.
پيامبر اسلام (ص) می فرمايند: «طلبُ العلمِ فريضةٌ علی کل مسلم و مسلمة» جستجوی دانش بر زن و مرد واجب است (وسائل الشيعه، ج 18، ص 13-14).

ارث:
زمانی که اسلام ظهور کرد، زنان از ارث محروم بودند؛ اما اسلام تفاوت بين زن و مرد را از بين برد و حق ارث زنان را برای همگان آشکار ساخت.

قرآن می فرمايد: «للرجالِِ نصيبٌ مما ترک الوالدانِ و الاقربون و للنساء نصيبٌ مما ترک الوالدان و الاقربون مما قل منه و کثر نصيباً مفروضاً»: براى مردان، از آنچه پدر و مادر و خويشاوندان از خود بر جاى مى‏گذارند، سهمى است و براى زنان نيز، از آنچه پدر و مادر و خويشاوندان مى‏گذارند، سهمى خواه آن مال، كم باشد يا زياد اين سهمى است تعيين شده و پرداختنى‏ (نساء، 7)

قانون ارث در نظام حقوقی اسلام بر پايه عدالت بنيان گذاری شده است و اگر به اين نکته توجه شود که زن هيچگونه مسئوليت مالی در برابر اطرافيانش ندارد، بسيار منصفانه و منطبق بر شأن و کرامت زن نشان می دهد. البته در مواردی سهم الارث زن برابرسهم مرد وشايد بيشتر هم باشد که در احکام و قوانين اسلامی و مدنی توضيح آن آمده است.
پس به عبارت بهتر می توان گفت: اسلام ارث را بر اساس زن يا مرد بودن بنيان نکرده، بلکه بر پايه مسئوليتها و وظايفی که افراد در قبال ديگران دارند، وضع نموده است.

---

عقيده و ايمان:

اصل وحدت هويت و بعد انسانی زن و مرد

آفرينش:
زن و مرد ازيک گوهر و سرشت، بدون هيچگونه برتری از نظر خلقت نسبت به يکديگر آفريده شده اند. و اين نکته در آيات نورانی قرآن کريم بارها يادآوری شده است.
آنجا که می فرمايد: «هو الذی خلقَکم من نفسٍ واحدةٍ و جعل منها زوجَها ليسکنَ اليها...» (سوره اعراف، آيه 189): اوست که همه شما را از يک تن بيافريد و از آن يک تن زنش را نيز بيافريد تا با او آرامش يابد.
«و مِن اياتِه اَن خلق لکم مِن انفسکم ازواجاً لِتَسکنوا اِليها...» (سوره روم، آيه 21) و از نشانه های قدرت اوست که برايتان از جنس خودتان همسرانی آفريد تا در کنار ايشان آرامش يابيد....
پس زن در خلقت از همان جوهر مرد است و عقايد باطلی که در اين زمينه مخصوصا در دوره جاهليت رواج داشته، همه توسط آيات نورانی قرآن فسخ شده است و «من نفس واحده» و «من انفسکم» در آيات ياد شده نشان از همين مطلب دارد.

تکامل زن:
زنان همانند مردان می توانند به رشد معنوی و تکامل روحی دست يابند و اين مسئله اختصاصی به جنس مرد ندارد. همان گونه که قرآن اين نکته را به روشنی تصريح می کند:«و مَن يَعمل مِن الصالحات مِن ذکرٍ اَو اُنثی و هو مُؤمِن فَاولئک يَدخُلون الجنة و لايظلمون نَقيرا» (سوره نساء،آيه 124) و هرکس کاری شايسته کند، چه زن و چه مرد، اگر مومن باشد به بهشت می رود و به قدر آن گودی که بر پشت هسته خرماست به کسی ستم نمی شود.
«مَن عمل صالحاً مِن ذکرٍ اَو انثی و هو مُومن فلنحيين ه حياةً طيبة و لنجزين هم اجرُهم باحسن ما کانوا يعلمون» (سوره نحل، آيه 97 ) هر مرد و زن که کاری نيکو انجام دهد، اگر ايمان آورده باشند، زندگی خوش و پاکيزه ای به او خواهيم داد وپاداشی بهتر از کردارشان.

---

اصل تفاوت طبيعی بين زن و مرد
بدون شک بين زن و مرد از لحاظ های گوناگون تفاوت است و به هيچ عنوان نمی توان آن را انکار کرد ؛ اما هرگز نمی توان اين تفاوتها را کمبود و نقص برای يک جنس و برتری برای جنس مخالف برشمرد.
به عبارت ديگر تفاوتهای زن و مرد تناسب است نه نقص و کمال، قانون خلقت خواسته است با اين تفاوتها تناسب بيشتری ميان زن و مرد که قطعا برای زندگی مشترک ساخته شده اند به وجود آورد.

بعد جسمی:
روشن است که زن ومرد از نظر جسمی تفاوتهای زيادی دارند و هيچ فردی اين را انکار نمی کند. حتی هر يک از سلولهای بدن هر انسانی نشان از جنسيت خويش دارد و اين تفاوتها دليل بر فرق در توان کاری و قدرت بدنی شده که به طور معمول مردان از زنان قويتر می باشند و از اين نظر برتری دارند. اما رشد دختران از پسران شديدتر و بلوغ آنها زودتر صورت می گيرد. ازدواج و توليد نسل معلول همين تفاوتها است.

بعد روانی و عاطفی:
زنان سرشار از عواطف و احساسات می باشند و زودتر از وقايع تأثير می پذيرند و به هيجان می آيند. البته اين وجود مالامال از احساس حکمتی است تا کار توليد نسل و تشکيل خانواده بهتر صورت گيرد. زن در عين دارابودن مشترکات از جهاتی با مرد اختلاف دارد.
چون ويژگيهای ساختمانی متوسط زنان نظير: مغز، قلب، شريانها، اعصاب، قامت و وزن، طبق آن چه که در کالبد شناسی توضيح داده شده است از متوسط مردان در همان ويژگي ها مؤخرتر است و اين مسئله موجب شده است که جسم زن لطيفتر و نرم تر از مرد باشد و در مقابل جسم مرد درشت تر و سخت تر باشد. و احساساتی لطيف نظير: دوستی، رقت قلب، زيباگرايي و آرايش جويي در زن بيشتر و انديشه گرايي در مرد فزون تر شود. بنابراين زندگی زن «احساس گرا» و زندگی مرد «انديشه گرا» است.

---

اصل استقلال و آزادی زن

بعد فرهنگی:
اسلام می خواهد زن آشنا به تمام معارف الهی باشد و از نظر فرهنگی و علمی رشد کند تا بتواند نسلی عالم به معارف حقه و سرشار از علم و دانش بپروراند. به همين دليل آموختن علم و دانش را محدود به زمان و مکان نکرده و بر هر انسانی اعم از مرد و زن ضروری و لازم دانسته است. حتی در آموختن اصول اعتقادات و احکام شرعی که بر زنان تکليف و واجب می باشد، اجازه شوهر شرط نيست و منع شوهر در آن تأثيری ندارد.

بعد اجتماعی:
در اسلام زنان در مسائل اجتماعی شرکت می کنند و هيچ منعی برای شرکت در فعاليتهای گروهی ندارند. مانند شهادت دادن، سرگرمی در اوقات قراغت، حق ~امر به معروف و نهی از منکر=اصل «امر به معروف و نهی از منکر» و اهمیت آن=1966~ قرآن می فرمايد: «والمؤمنينَ و المؤمنات بعضهم اولياء بعض يأمرون بالمعروف و ينهَون عن المنکر و يقيمون الصلوة و يؤتون الزکوة و يُطيعون الله و رسوله اولئک سيرحمهم الله اِن الله عزيٌز حکيمٌ» (سوره توبه، آيه 71) مردان مؤمن و زنان مؤمن برخی بر برخی ولايت (سرپرستی) دارند. به معروف يکديگر را امر می کنندو از منکر بازمی دارند و نماز می گذارند و زکات می دهند و از خدا و پيامبرش فرمان می برند، خدا اينان را رحمت خواهد کرد، خدا پيروزمند و حکيم است.

البته اسلام حضور زن در اجتماع را مشروط بر حفظ حجاب و پوشش کامل او دانسته؛ که اين به معنی محدود کردن زن نيست. به عبارت ديگر اسلام با حضور اجتماعی زن مخالف نيست؛ بلکه با بی بندوباری و بی پروائی و بی عفتی اجتماعی مخالف است. حجاب در اسلام به معنی منع حضور زن در جامعه نيست؛ بلکه به معنی حضور تحت شرايط معين است.

بعد سياسی:
در زمان پيامبر اکرم (ص) شوهر يا پسر بجای زن نمی توانست بيعت کند ؛ بلکه پيامبر (ص) طبق دستور قرآن کريم با زنان بيعت کردند و در تاريخ نيز ثبت شده است.
قرآن می فرمايد: «يا ايها النبی اذا جاءک المؤمنات يبايعنک علی اَن لايشرکنَ بالله شيئاً و لايسرقن و لايزنين و لايقتلن اولادهن و لايأتين بهتان يفترينه بين ايديهن و ارجلهن و لايعصينک فی معروف فبايعهن و استغفر لهن الله اِن الله غفورٌ رحيم» (سوره ممتحنه، آيه 12): ای پيامبر اگر زنان مؤمن نزد تو آمدند با بيعت کنند، بدين شرط که هيچ کس را با خدا شريک نکنند و دزدی نکنند و زنا نکنند و فرزندان خود را نکشند و بهتان نزنند و فرزندی را که از آن شوهرشان نيست به او نسبت ندهند و در کارهای نيک از تو نافرمانی نکنند، با آنها بيعت کن و برايشان از خدا آمرزش بخواه که خداوند آمرزنده و مهربان است.

---

پس زنان به عنوان يک فرد در جامعه انسانی می توانند در فعاليتهای سياسی شرکت کنند و نظر خود را درباره موضوعات سياسی آزادانه بيان کنند.همچنين زنان در زمان پيامبر (ص) در نهضت بزرگ اجتماعی – سياسی هجرت شرکت کردند.
قرآن کريم می فرمايد: «يا ايها الذين امنوا اذا جاءکم المؤمنات مهاجرات فامتضوهن الله اعلم بايمانهن فان علمتموهن مؤمنات فلاترجعوهن الی الکفار» ( سوره ممتحنه، آيه 10) ای ايمان آورندگان! چون زنان مؤمنی که مهاجرت کرده اند به نزدتان آيند، بيازماييدشان. خدا به ايمانشان داناتر است. پس اگر دانستيد که ايمان آورده اند، نزد کافران بازشان مگردانيد...

بعد اقتصادی:
اسلام زن را در مباحث مالی و اقتصادی آزاد گذاشته است. «للرجال نصيبٌ مما اکتسبوا و للنساء نصيبٌ مما اکتسبن»: مردان نصيبى از آنچه به دست مى‏آورند دارند، و زنان نيز نصيبى (و نبايد حقوق هيچ يك پايمال گردد) (سوره نساء، آيه 32) اسلام به شکل بی سابقه ای جانب زن را در مسائل مالی و اقتصادی رعايت کرده، از طرفی به زن استقلال و آزادی کامل اقتصادی داده و دست مرد را از مال و کار او کوتاه کرده و حق قيموميت در معاملات زن را از مرد گرفته و از طرف ديگر با برداشتن مسؤوليت تأمين بودجه خانوادگی از دوش زن، او را از هر نوع اجبار و الزامی برای دويدن به دنبال پول معاف کرده است.
علاوه بر آزادی اقتصادی زن در اموال خود، اسلام برای زن مهريه و نفقه قرار داده است ؛ به اين علت که نيروی جسمانی او کم است و همچنين قوای بدنش در اثر دوران بارداری و شيردهی و تربيت فرزند نيز کمتر می شود و پرداخت نفقه و مهريه بر مردان واجب است.

---

اصل بزرگداشت شخصيت زن:

در نقش همسری:
قرآن می فرمايد:«و عاشروهن بالمعروف»: با آنها با نیکی رفتار و زندگی کنید. (سوره نساء، آيه 19 ) معروف همان چيزی است که متضمن هدايت عقل و حکم شرع و فضيلت و محاسن خلق نيکو و سنتهای حسنه در آداب است. در روايات نيز مردان به نيکی کردن و حسن معاشرات با همسرانشان سفارش شده اند.
پيامبر اسلام (ص) می فرمايند: «خيرکم، خيرکم لأهله و أنا خير لأهلی» (وسايل الشيعه، ج 20، ص 171، ح 8) بهترين شما کسی است که برای خانواده خود بهترين باشد و من برای خانواده ام بهترينم.
پيامبر (ص): «اقربکم منی مجلسا يوم القيامة... خيرکم لاهله» (وسايل الشيعه، ج8، ص 507) نزديکترين شما به جايگاه من در روز قيامت، کسانيند که با همسرانشان بهتر رفتار کنند.

در نقش مادری:
در مکتب انسان ساز اسلام بر احترام به پدر و مادر سفارش شده است. «و قضی ربک ألا تعبدوا إلا اياه و بالوالدين إحسانا....»: و پروردگارت فرمان داده: جز او را نپرستيد! و به پدر و مادر نيكى كنيد! هر گاه يكى از آن دو، يا هر دوى آنها، نزد تو به سن پيرى رسند، كمترين اهانتى به آنها روا مدار! و بر آنها فرياد مزن! و گفتار لطيف و سنجيده و بزرگوارانه به آنها بگو (سوره اسری، آيه 23) «و وصينا الانسان بوالديه...»: و ما به انسان درباره پدر و مادرش سفارش كرديم مادرش او را با ناتوانى روى ناتوانى حمل كرد (به هنگام باردارى هر روز رنج و ناراحتى تازه‏اى را متحم ل مى‏شد)، و دوران شيرخوارگى او در دو سال پايان مى‏يابد (آرى به او توصيه كردم) كه براى من و براى پدر و مادرت شكر بجا آور كه بازگشت (همه شما) به سوى من است‏ (سوره لقمان، آيه 14)اما در مورد مادر و احترام نسبت به او بيشتر سفارش شده است.«الجنة تحت اقدام الامهات») (مستدرک الوسائل، ج 15 ص 180) بهشت زير پای مادران است.

---

در نقش فرزندی:
تا قبل از ظهور اسلام به علت وجود عقايد جاهلی که بين مردم رواج داشت، فرزند دختر را ننگ و حقير می شمردند. اما اسلام به دختر ارج نهاد و شخصيت و کرامت انسانی او را احيا کرد. پيامبر (ص) دست دخترشان را می بوسيدند و به ايشان احترام می گذاشتند.
«وقتی به پيامبر (ص) خبر دادند خداوند دختری به او عطا کرده نگاه حضرت به صورت اصحابش افتاد، آثار ناخشنودی را در چهره آنان ملاحظه کرد، سپس فرمود: اين چه حالتی است که در شما می بينم؟ خداوند گلی به من داده ؛ آن را می بويم و روزيش با خداست.» (وسائل الشيعه، ج 21، ص 365)
امام صادق (ع): «البنات حسنات و البنون نعمة و الحسنات يثاب عليها و النعمة يسأل عنها»: دختران خوبیها هستند و پسران نعمت، به خوبیها پاداش داده می شود و از نعمت سوال می شود (وسائل الشيعه، ج 15، ص 10323).

---

اهداف

احيای شخصيت زن:
اسلام کرامت و شخصيت زن را زنده و احيا کرد؛ شخصيتی که به فراموشی سپرده شده و از بين رفته بود. زنانی که در دوره جاهليت از حقوق انسانی خود محروم بودند و حتی به ديد يک انسان به آنها نگاه نمی شد، با حقوق خود آشنا شدند و اجازه يافتند در جامعه حضور فعال داشته باشند.

لغو بدبينی ها:
زن را در دوران قبل از اسلام، عامل وسوسه، فريب و گول زدن مردان و مايه ننگ و خواری برای خانواده و پست و حقير می شمردند. اسلام با شخصيت دادن به زن و سفارش های فراوان نسبت به زن و احترام به جايگاه زن و بيان حقوق او تمام اين عقايد خرافی و جاهلی را از بين برد و ريشه کن کرد.

لغو ضرب و شتم و آزار رساندن به زنان:
در آيات و روايات بسيار بر حسن معاشرت و نيکويي به زنان سفارش شده و از آزار رساندن به زنان نهی شده است. در دوران تاريک قبل از اسلام به اين دليل که برای زن هويت انسانی قائل نبودند، از هرگونه آزار و اذيت نسبت به او دريغ نمی کردند.
~رسول اکرم=پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم=4731~ (ص) می فرمايند: «مَن ضرَب اِمرأة بغير حق فأنا خَصمُه يومَ القيامة»: کسی که همسر خود را بدون حق بزند من در روز قيامت دشمن او هستم (ارشاد ديلمی (1) و (2) ص 291).

احيای حقوق زن:
در آن روزگاری که برای زن ارزش و منزلتی قائل نبودند، اسلام مردان را به پرداخت نفقه و مهر فرمان داد و آن را به عنوان يک وظيفه و مسئوليت برعهده مردان نهاد. اسلام در تمام مسائلی که مطرح می کند، سيستم خاص خودش را دارد.
بسيار قاطع با اصول والای انسانی و اهدافی بسيار عالی که در هيچ کدام از قوانين بشری و مکاتب ساخته دست بشر يافت نمی شود. به اين علت که تمام احکام و قوانين آن منطبق بر اصول فطرت و خلقت می باشد و هيچ گونه تضادی با قوانين حاکم بر طبيعت ندارد.

هر انسانی چه زن و چه مرد از نظر ايمان مساوی هستند و هيچگونه تفاوتی از اين مورد بين آنها وجود ندارد. قرآن کريم می فرمايد: «وَالذين يُؤذون المؤمنين و المؤمناتِ بِغَير ما اکتَسَبوا فقدِ احتَمَلوا بهتاناً و اثماً مبينا ً»: و آنان كه مردان و زنان باايمان را به خاطر كارى كه انجام نداده‏اند آزار مى‏دهند بار بهتان و گناه آشكارى را به دوش كشيده‏اند. (سوره احزاب، آيه 58) و آنان که مردان و زنان با ايمان و بی تقصير و گناه را بيازارند، دانسته گناه و تهمت بزرگی را مرتکب شده اند.

---

ترجمه تفسير الميزان، جلد 4، ص 99 و 89 و ص228، محمدتقی جعفری
تفسير نهج البلاغه، ج 11، ص 286
نظام حقوق زن در اسلام، ص 161و ص 208
علی قائمی، حيات زن ]]> https://forum.ghorany.com/thread-2414.html Sat, 31 Aug 2013 14:25:00 +0430 https://forum.ghorany.com/thread-2414.html

زن امین الهی است و به عنوان امین حق الله از نظر قرآن مطرح است. این مقام، حرمت و حیثیت را خدای سبحان که حق خود اوست به زن هدیه کرده استخداوند انسان اعم از زن و مرد را در بهترین حالات خلق کرده است و قرآن نه تنها نگاه ویژه ای به زن دارد، بلکه وی را مستقل و کارآمد معرفی می کند. : زن مانند مرد انسانی است که همه مواهب رشد را دارا بوده، هیچ خللی در گوهر وجود او نیست و می تواند مراحل رشد و تکامل را به خوبی طی کند.

---

زن امین الهی است و به عنوان امین حق الله از نظر قرآن مطرح است. این مقام، حرمت و حیثیت را خدای سبحان که حق خود اوست به زن هدیه کرده است. در دورانی که میان ملل متمدن و غیرمتمدن موجود در دنیا، زن از جایگاهی پایین تر و پست تر از مرد برخوردار بوده و او را چیزی حد وسط بین انسان و حیوان می پنداشتند و حقوق و موقعیتش را نادیده می انگاشتند، کتاب آسمانی قرآن و دین مبین اسلام ظهور یافته و حیثیت و ارزش زن را به او بازگرداند. مربی انسان ها زن است، سعادت و شقاوت کشورها بسته به وجود زن است، زن با تربیت صحیح خودش انسان درست می کند و با تربیت صحیح خودش کشور را آباد می کند.

خداوند انسان اعم از زن و مرد را در بهترین حالات خلق کرده است و قرآن نه تنها نگاه ویژه ای به زن دارد، بلکه وی را مستقل و کارآمد معرفی می کند. : زن مانند مرد انسانی است که همه مواهب رشد را دارا بوده، هیچ خللی در گوهر وجود او نیست و می تواند مراحل رشد و تکامل را به خوبی طی کند.خداوند انسان را از زن و مرد آفرید و بقای انسان را به این دو جنس داده است. خداوند در قرآن کریم در مواردی به هر دو جنس اشاره می کند.]]>

زن امین الهی است و به عنوان امین حق الله از نظر قرآن مطرح است. این مقام، حرمت و حیثیت را خدای سبحان که حق خود اوست به زن هدیه کرده استخداوند انسان اعم از زن و مرد را در بهترین حالات خلق کرده است و قرآن نه تنها نگاه ویژه ای به زن دارد، بلکه وی را مستقل و کارآمد معرفی می کند. : زن مانند مرد انسانی است که همه مواهب رشد را دارا بوده، هیچ خللی در گوهر وجود او نیست و می تواند مراحل رشد و تکامل را به خوبی طی کند.

---

زن امین الهی است و به عنوان امین حق الله از نظر قرآن مطرح است. این مقام، حرمت و حیثیت را خدای سبحان که حق خود اوست به زن هدیه کرده است. در دورانی که میان ملل متمدن و غیرمتمدن موجود در دنیا، زن از جایگاهی پایین تر و پست تر از مرد برخوردار بوده و او را چیزی حد وسط بین انسان و حیوان می پنداشتند و حقوق و موقعیتش را نادیده می انگاشتند، کتاب آسمانی قرآن و دین مبین اسلام ظهور یافته و حیثیت و ارزش زن را به او بازگرداند. مربی انسان ها زن است، سعادت و شقاوت کشورها بسته به وجود زن است، زن با تربیت صحیح خودش انسان درست می کند و با تربیت صحیح خودش کشور را آباد می کند.

خداوند انسان اعم از زن و مرد را در بهترین حالات خلق کرده است و قرآن نه تنها نگاه ویژه ای به زن دارد، بلکه وی را مستقل و کارآمد معرفی می کند. : زن مانند مرد انسانی است که همه مواهب رشد را دارا بوده، هیچ خللی در گوهر وجود او نیست و می تواند مراحل رشد و تکامل را به خوبی طی کند.خداوند انسان را از زن و مرد آفرید و بقای انسان را به این دو جنس داده است. خداوند در قرآن کریم در مواردی به هر دو جنس اشاره می کند.]]> https://forum.ghorany.com/thread-2400.html Sat, 03 Aug 2013 23:55:14 +0430 https://forum.ghorany.com/thread-2400.html ۱- حوا همسر حضرت آدم از تائبات بود

mall">« قَالاَ رَبَّنَا ظَلَمْنَآ اَنْفُسَنَا وَاِنْ لَمْ تَغْفِرْ لَنَا… ؛ … پروردگارا! ما به خود ستم کردیم و اگر تو ما را نبخشایی و بر ما ترحم ننمایی هر آینه از زیانکاران خواهیم بود.»

۲- آسیه همسر فرعون از مؤمنات و مشتاقان خدا بود

«وَ ضَرَبَ اللّهُ مَثَلاً لِلَّذینَ امَنُواامْرَاَتَ فِرْعَوْنَ اِذْ قَالَتْ رَبِّ ابْنِ لی عِنْدَکَ بَیْتًا… ؛ خداوند برای کسانی که ایمان آورده اند (آسیه) زن فرعون را مثال می زند… آن گاه که [در مقابل تهدیدات فرعون] گفت: پروردگارا خانه ای در نزد خودت (بهشت)، برای من بنا نما… .»

۳- سارا همسر ابراهیم از قائمات و خدمتگزاران پیامبر بود

«وَ امْرَاَتُهُ قَائِمَة… ؛ و همسر او به خدمتگزاری به پا بود….»

۴- هاجر همسر ابراهیم از سائحات بود

سائحات که در قرآن به عنوان یکی از صفات کمالی برای زنان ذکر شده۴ به معنای زنان مهاجر است . علامه طباطبایی می گوید : سائحات کسانی هستند که با گامهای خود از مسجدی به مسجد دیگر و از معبدی به معبد دیگر هجرت نموده ، با بدنهای خود در پی اطاعت و انجام دستورات پروردگار می روند.

هاجر نمونه سائحات بود ؛ زیرا به امر خداوند همراه ابراهیم از اورشلیم به مکه هجرت کرد و رنج دوری از وطن ، خانه و شوهر خود را تحمل نمود و در جست وجوی آب بارها میان دو کوه صفا و مروه را پیمود .

۵- یوکابد مادر موسی از مسلمات و توکل کنندگان بر خدا بود

«اِذْ اَوْحَیْنَآ اِلَیآ اُمِّکَ مَا یُوحَیآ * اَنِ اقْذِفیهِ فِی التَّابُوتِ فَاقْذِفیهِ فِی الْیَمِّ فَلْیُلْقِهِ الْیَمُّ… ؛ مادر حضرت موسی نمونه زنان مسلمان بود. او به امر پروردگار و با توکل بر او عزیزترین نعمت پروردگار، فرزندش را به دریا انداخت. »

۶- صفورا دختر شعیب ، همسر موسی نمونه حیا و حسن انتخاب بود

«فَجَآءَتْهُ اِحْدیهُمَا تَمْشی عَلَی اسْتِحْیَآءٍ… یَآ اَبَتِ اسْتَءْجِرْهُ اِنَّ خَیْرَ مَنِ اسْتَءْجَرْتَ الْقَوِیُّ الاَْمینُ ؛ دختر شعیب در هنگام دعوت از موسی به سوی پدرش نهایت حیا، و آزرم را رعایت نمود و به رغم تهیدستی موسی ملاک گزینش را امین و توانا بودن می داند.»۷
سائحات کسانی هستند که با گامهای خود از مسجدی به مسجد دیگر و از معبدی به معبد دیگر هجرت نموده ، با بدنهای خود در پی اطاعت و انجام دستورات پروردگار می روند

۷- الیزابت همسر زکریا از صالحات و خاشعات بود

«فَاسْتَجَبْنَا لَهُ وَ وَهَبْنَا لَهُ یَحْیی وَ اَصْلَحْنَا لَهُ زَوْجَهُ اِنَّهُمْ کَانُوا یُسَارِعُونَ فِی الْخَیْرَاتِ وَ یَدْعُونَنَا رَغَبًا وَ رَهَبًا وَ کَانُوا لَنَا خَاشِعینَ ؛ ما همسر زکریا را برایش صالح گردانیدیم ، آنها در کارهای خیر سبقت می گرفتند و ما را با حالت بیم و امید دعا می کردند و همواره در برابر ما خاضع و خاشع بودند.»

۸ – حنه همسر عمران از متصدقات و صادقات و مخلصات بود

« اِذْ قَالَتِ امْرَاَتُ عِمْرَانَ رَبِّ اِنّی نَذَرْتُ لَکَ مَا فی بَطْنی مُحَرَّرًا فَتَقَبَّلْ مِنِّیآ… »

حنه همسر عمران، مادر مریم علیهاالسلام با اخلاص نذر نمود فرزندی را که در شکم دارد خدمتگزار بیت المقدس قرار دهد و به آنجا هدیه کند؛ پس چون فرزندش متولد شد صدق خود را با وفای به نذرش به اوج رساند .

۹- همسر ایوب نمونه صبر و ایثارگری و خدمتگزاری پیامبر بود
« وَ اتَیْنَاهُ اَهْلَهُ… »۱۰ « … وَ وَهَبْنَا أَهْلَهُ… »

همسر ایوب نمونه بزرگی از ایثار و فداکاری بود ، از همین رو لیاقت یافت که خداوند در قرآن از او به کنایه به نیکی یاد کند ؛ زیرا در هنگام گرفتاری حضرت ایوب و بیماری و تعفن بدن او همه حتی فرزندان از او دوری گزیدند و ترکش کردند و در حالی که ایوب به فقر و فاقه دچار بود و به دلیل بیماری جسمانی حتی کسی برای صدقه دادن نزد او نمی آمد ، فقط همسرش ایثار نموده ، در کنار او ماند و حتی با گدایی برای حضرت ایوب به مدت طولاتی نان و غذا تهیه می نمود و دست از آن حضرت برنمی داشت . افزون بر اینها حاضر شد برای نشکستن سوگند حضرت ایوب بعد از بهبود و تمکن او ، ضربه ضغث را تحمل کند:

« وَخُذْ بِیَدِکَ ضِغْثًا فَاضْرِبْ بِهِ وَ لاَ تَحْنَثْ اِنَّا وَجَدْنَاهُ صَابِرًا » و هرگز زبان به اعتراض نگشود که ای ایوب! بعد از آن همه صبوری و خدمتی که به پای تو ریختم آیا باید نسبت به من گمان بد ببری و عجولانه سوگند یاد کنی و هم اکنون نیز برای شکستن قسم تو ، من باید ضغث را تحمل کنم ؟!

۱۰- بلقیس نمونه عقل ، درایت و آینده نگری و حق گرایی بود

«اِنّی وَجَدْتُ امْرَاَةً تَمْلِکُهُمْ وَ اُوتِیَتْ مِنْ کُلِّ شَیْ ءٍ … قَالَتْ رَبِّ اِنّی ظَلَمْتُ نَفْسی وَاَسْلَمْتُ مَعَ سُلَیْمَانَ لِلّهِ رَبِّ الْعَالَمینَ»

سیاق و دلالت این آیات به طور ضمنی روشن می کند که بلقیس زنی هوشمند ، با درایت ، عاقبت اندیش ، اهل مشورت ، و دارای روح حق گرایی بوده است ؛ زیرا پس از مشاهده دلایل درستی نبوت حضرت سلیمان بلافاصله به خداوند ایمان آورده ، مسلمان می شود و از کفر خود نادم شده ، آن را ظلم به خویش (ظلمتُ نفسی) معرفی می کند . هوش و درایت او از آنجا آشکار می شود که وقتی نامه سلیمان به دستش می رسد با تعمق در آن ، از نامه به وصف کریم یاد کرده ، بلافاصله اظهار نظر نمی کند ، بلکه نخبگان کشوری و لشکری را گرد آورده ، با آنان به مشورت می نشیند . نخبگان لشکری راه مقابله با قدرت را پیشنهاد می کنند ، اما با این حال تصمیم گیری نهایی را برعهده خود بلقیس می گذارند که خود نشان از مقبولیت حزم و عقل او در میان نخبگان دارد . بلقیس بر اساس شناخت و درایت خود تصمیم به تحقیق ، تأمل و مذاکره می گیرد و چون حق برایش آشکار می گردد بلافاصله تسلیم حق می شود.
افزون بر این ، علامه طباطبایی معتقد است عبارت « اُوتِیَتْ مِنْ کُلِّ شَیْ ءٍ » بر اساس قرائن در آیه شریفه بیان می دارد که از جمله چیزهایی که به بلقیس داده شده بود دوراندیشی ، عقل ، درایت ، حزم و عزم نیز بود.

11- مریم دختر عمران و مادر حضرت عیسی (ع)

مریم، مادر حضرت عیسی زن پاکی است که قرآن بیشتر ازسایر زنان به نیکی از او یاد نموده است. خداوند ۳۴ بار به صراحت نام وی را در قرآن آورده و ویژگیهای متعالی آن بانو را مستقیم یا غیر مستقیم یادآور شده است؛

مانند، رویش نیکو (و انبتها نباتا حسنا)، صاحب محراب (کلما دخل علیها الزکریا المحراب)، قلب پر از ایمان و دارای کمال علم (صدقت بکلمات ربها و کتبه)، عصمت، تطهیر و برگزیده خدا (و اذ قالت الملائکة یا مریم إن اللّه اصطفاک و طهرک)، پاکدامنی و عفت، مادر فرزندی پاک (مریم ابنة عمران التی احصنت فرجها فنفخنا فیه من روحنا)، واسطه الحاق نسل به انبیاء، برگزیدگی و برتری بر زنان (إن اللّه اصطفاک و طهرک و اصطفاک علی نساء العالمین)، محدَّثه بودن و نزول ملائکه بر او (اذ قالت الملائکة یا مریم إن اللّه یبشرک بغلام…) و کرامت و دریافت غذای بهشتی، مشتاق بهشت و اشتیاق بهشت به او. قرآن به صراحت او را صدیقه (و امه صدیقة) و از قائنات معرفی می کند:

«وَ صَدَّقَتْ بِکَلِمَاتِ رَبِّهَا وَ کُتُبِهِ وَ کَانَتْ مِنَ الْقَانِتینَ»

… و مریم کلمات پروردگار خویش و کتب آسمانی او را با کمال ایمان تصدیق کرد و او از قانتین بود.

قانت از ماده قنوت به معنای مداومت بر طاعت همراه با خضوع است و از نظر مرحوم طبرسی به معنای نماز، طاعت، طول رکوع، قیام، دعا و سکوت است.۲۲

مریم، مادر حضرت عیسی زن پاکی است که قرآن بیشتر ازسایر زنان به نیکی از او یاد نموده است. خداوند ۳۴ بار به صراحت نام وی را در قرآن آورده و ویژگیهای متعالی آن بانو را مستقیم یا غیر مستقیم یادآور شده است

در کلمات پیامبر صلی الله علیه و آله و ائمه اطهار علیهم السلام نیز صفات دیگری درباره حضرت مریم ذکر شده است؛ مانند نیل به آخرین درجه کمال، پاکی از خون زنانه و…

۱2- خدیجه نمونه ایثار و احسان بود

« … وَ وَجَدَکَ عَائِلاً… »

مفسران آیه را اشاره به حضرت خدیجه(س) دانسته اند ؛ زیرا کلمه عائل را به معنای فقیر گرفته و گفته اند پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله بعد از آنکه مالی نداشت خداوند او را به وسیله حضرت خدیجه علیهاالسلام که اموالش را پس از ازدواج به پیامبر بخشید ، ثروتمند نمود]]> ۱- حوا همسر حضرت آدم از تائبات بود

mall">« قَالاَ رَبَّنَا ظَلَمْنَآ اَنْفُسَنَا وَاِنْ لَمْ تَغْفِرْ لَنَا… ؛ … پروردگارا! ما به خود ستم کردیم و اگر تو ما را نبخشایی و بر ما ترحم ننمایی هر آینه از زیانکاران خواهیم بود.»

۲- آسیه همسر فرعون از مؤمنات و مشتاقان خدا بود

«وَ ضَرَبَ اللّهُ مَثَلاً لِلَّذینَ امَنُواامْرَاَتَ فِرْعَوْنَ اِذْ قَالَتْ رَبِّ ابْنِ لی عِنْدَکَ بَیْتًا… ؛ خداوند برای کسانی که ایمان آورده اند (آسیه) زن فرعون را مثال می زند… آن گاه که [در مقابل تهدیدات فرعون] گفت: پروردگارا خانه ای در نزد خودت (بهشت)، برای من بنا نما… .»

۳- سارا همسر ابراهیم از قائمات و خدمتگزاران پیامبر بود

«وَ امْرَاَتُهُ قَائِمَة… ؛ و همسر او به خدمتگزاری به پا بود….»

۴- هاجر همسر ابراهیم از سائحات بود

سائحات که در قرآن به عنوان یکی از صفات کمالی برای زنان ذکر شده۴ به معنای زنان مهاجر است . علامه طباطبایی می گوید : سائحات کسانی هستند که با گامهای خود از مسجدی به مسجد دیگر و از معبدی به معبد دیگر هجرت نموده ، با بدنهای خود در پی اطاعت و انجام دستورات پروردگار می روند.

هاجر نمونه سائحات بود ؛ زیرا به امر خداوند همراه ابراهیم از اورشلیم به مکه هجرت کرد و رنج دوری از وطن ، خانه و شوهر خود را تحمل نمود و در جست وجوی آب بارها میان دو کوه صفا و مروه را پیمود .

۵- یوکابد مادر موسی از مسلمات و توکل کنندگان بر خدا بود

«اِذْ اَوْحَیْنَآ اِلَیآ اُمِّکَ مَا یُوحَیآ * اَنِ اقْذِفیهِ فِی التَّابُوتِ فَاقْذِفیهِ فِی الْیَمِّ فَلْیُلْقِهِ الْیَمُّ… ؛ مادر حضرت موسی نمونه زنان مسلمان بود. او به امر پروردگار و با توکل بر او عزیزترین نعمت پروردگار، فرزندش را به دریا انداخت. »

۶- صفورا دختر شعیب ، همسر موسی نمونه حیا و حسن انتخاب بود

«فَجَآءَتْهُ اِحْدیهُمَا تَمْشی عَلَی اسْتِحْیَآءٍ… یَآ اَبَتِ اسْتَءْجِرْهُ اِنَّ خَیْرَ مَنِ اسْتَءْجَرْتَ الْقَوِیُّ الاَْمینُ ؛ دختر شعیب در هنگام دعوت از موسی به سوی پدرش نهایت حیا، و آزرم را رعایت نمود و به رغم تهیدستی موسی ملاک گزینش را امین و توانا بودن می داند.»۷
سائحات کسانی هستند که با گامهای خود از مسجدی به مسجد دیگر و از معبدی به معبد دیگر هجرت نموده ، با بدنهای خود در پی اطاعت و انجام دستورات پروردگار می روند

۷- الیزابت همسر زکریا از صالحات و خاشعات بود

«فَاسْتَجَبْنَا لَهُ وَ وَهَبْنَا لَهُ یَحْیی وَ اَصْلَحْنَا لَهُ زَوْجَهُ اِنَّهُمْ کَانُوا یُسَارِعُونَ فِی الْخَیْرَاتِ وَ یَدْعُونَنَا رَغَبًا وَ رَهَبًا وَ کَانُوا لَنَا خَاشِعینَ ؛ ما همسر زکریا را برایش صالح گردانیدیم ، آنها در کارهای خیر سبقت می گرفتند و ما را با حالت بیم و امید دعا می کردند و همواره در برابر ما خاضع و خاشع بودند.»

۸ – حنه همسر عمران از متصدقات و صادقات و مخلصات بود

« اِذْ قَالَتِ امْرَاَتُ عِمْرَانَ رَبِّ اِنّی نَذَرْتُ لَکَ مَا فی بَطْنی مُحَرَّرًا فَتَقَبَّلْ مِنِّیآ… »

حنه همسر عمران، مادر مریم علیهاالسلام با اخلاص نذر نمود فرزندی را که در شکم دارد خدمتگزار بیت المقدس قرار دهد و به آنجا هدیه کند؛ پس چون فرزندش متولد شد صدق خود را با وفای به نذرش به اوج رساند .

۹- همسر ایوب نمونه صبر و ایثارگری و خدمتگزاری پیامبر بود
« وَ اتَیْنَاهُ اَهْلَهُ… »۱۰ « … وَ وَهَبْنَا أَهْلَهُ… »

همسر ایوب نمونه بزرگی از ایثار و فداکاری بود ، از همین رو لیاقت یافت که خداوند در قرآن از او به کنایه به نیکی یاد کند ؛ زیرا در هنگام گرفتاری حضرت ایوب و بیماری و تعفن بدن او همه حتی فرزندان از او دوری گزیدند و ترکش کردند و در حالی که ایوب به فقر و فاقه دچار بود و به دلیل بیماری جسمانی حتی کسی برای صدقه دادن نزد او نمی آمد ، فقط همسرش ایثار نموده ، در کنار او ماند و حتی با گدایی برای حضرت ایوب به مدت طولاتی نان و غذا تهیه می نمود و دست از آن حضرت برنمی داشت . افزون بر اینها حاضر شد برای نشکستن سوگند حضرت ایوب بعد از بهبود و تمکن او ، ضربه ضغث را تحمل کند:

« وَخُذْ بِیَدِکَ ضِغْثًا فَاضْرِبْ بِهِ وَ لاَ تَحْنَثْ اِنَّا وَجَدْنَاهُ صَابِرًا » و هرگز زبان به اعتراض نگشود که ای ایوب! بعد از آن همه صبوری و خدمتی که به پای تو ریختم آیا باید نسبت به من گمان بد ببری و عجولانه سوگند یاد کنی و هم اکنون نیز برای شکستن قسم تو ، من باید ضغث را تحمل کنم ؟!

۱۰- بلقیس نمونه عقل ، درایت و آینده نگری و حق گرایی بود

«اِنّی وَجَدْتُ امْرَاَةً تَمْلِکُهُمْ وَ اُوتِیَتْ مِنْ کُلِّ شَیْ ءٍ … قَالَتْ رَبِّ اِنّی ظَلَمْتُ نَفْسی وَاَسْلَمْتُ مَعَ سُلَیْمَانَ لِلّهِ رَبِّ الْعَالَمینَ»

سیاق و دلالت این آیات به طور ضمنی روشن می کند که بلقیس زنی هوشمند ، با درایت ، عاقبت اندیش ، اهل مشورت ، و دارای روح حق گرایی بوده است ؛ زیرا پس از مشاهده دلایل درستی نبوت حضرت سلیمان بلافاصله به خداوند ایمان آورده ، مسلمان می شود و از کفر خود نادم شده ، آن را ظلم به خویش (ظلمتُ نفسی) معرفی می کند . هوش و درایت او از آنجا آشکار می شود که وقتی نامه سلیمان به دستش می رسد با تعمق در آن ، از نامه به وصف کریم یاد کرده ، بلافاصله اظهار نظر نمی کند ، بلکه نخبگان کشوری و لشکری را گرد آورده ، با آنان به مشورت می نشیند . نخبگان لشکری راه مقابله با قدرت را پیشنهاد می کنند ، اما با این حال تصمیم گیری نهایی را برعهده خود بلقیس می گذارند که خود نشان از مقبولیت حزم و عقل او در میان نخبگان دارد . بلقیس بر اساس شناخت و درایت خود تصمیم به تحقیق ، تأمل و مذاکره می گیرد و چون حق برایش آشکار می گردد بلافاصله تسلیم حق می شود.
افزون بر این ، علامه طباطبایی معتقد است عبارت « اُوتِیَتْ مِنْ کُلِّ شَیْ ءٍ » بر اساس قرائن در آیه شریفه بیان می دارد که از جمله چیزهایی که به بلقیس داده شده بود دوراندیشی ، عقل ، درایت ، حزم و عزم نیز بود.

11- مریم دختر عمران و مادر حضرت عیسی (ع)

مریم، مادر حضرت عیسی زن پاکی است که قرآن بیشتر ازسایر زنان به نیکی از او یاد نموده است. خداوند ۳۴ بار به صراحت نام وی را در قرآن آورده و ویژگیهای متعالی آن بانو را مستقیم یا غیر مستقیم یادآور شده است؛

مانند، رویش نیکو (و انبتها نباتا حسنا)، صاحب محراب (کلما دخل علیها الزکریا المحراب)، قلب پر از ایمان و دارای کمال علم (صدقت بکلمات ربها و کتبه)، عصمت، تطهیر و برگزیده خدا (و اذ قالت الملائکة یا مریم إن اللّه اصطفاک و طهرک)، پاکدامنی و عفت، مادر فرزندی پاک (مریم ابنة عمران التی احصنت فرجها فنفخنا فیه من روحنا)، واسطه الحاق نسل به انبیاء، برگزیدگی و برتری بر زنان (إن اللّه اصطفاک و طهرک و اصطفاک علی نساء العالمین)، محدَّثه بودن و نزول ملائکه بر او (اذ قالت الملائکة یا مریم إن اللّه یبشرک بغلام…) و کرامت و دریافت غذای بهشتی، مشتاق بهشت و اشتیاق بهشت به او. قرآن به صراحت او را صدیقه (و امه صدیقة) و از قائنات معرفی می کند:

«وَ صَدَّقَتْ بِکَلِمَاتِ رَبِّهَا وَ کُتُبِهِ وَ کَانَتْ مِنَ الْقَانِتینَ»

… و مریم کلمات پروردگار خویش و کتب آسمانی او را با کمال ایمان تصدیق کرد و او از قانتین بود.

قانت از ماده قنوت به معنای مداومت بر طاعت همراه با خضوع است و از نظر مرحوم طبرسی به معنای نماز، طاعت، طول رکوع، قیام، دعا و سکوت است.۲۲

مریم، مادر حضرت عیسی زن پاکی است که قرآن بیشتر ازسایر زنان به نیکی از او یاد نموده است. خداوند ۳۴ بار به صراحت نام وی را در قرآن آورده و ویژگیهای متعالی آن بانو را مستقیم یا غیر مستقیم یادآور شده است

در کلمات پیامبر صلی الله علیه و آله و ائمه اطهار علیهم السلام نیز صفات دیگری درباره حضرت مریم ذکر شده است؛ مانند نیل به آخرین درجه کمال، پاکی از خون زنانه و…

۱2- خدیجه نمونه ایثار و احسان بود

« … وَ وَجَدَکَ عَائِلاً… »

مفسران آیه را اشاره به حضرت خدیجه(س) دانسته اند ؛ زیرا کلمه عائل را به معنای فقیر گرفته و گفته اند پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله بعد از آنکه مالی نداشت خداوند او را به وسیله حضرت خدیجه علیهاالسلام که اموالش را پس از ازدواج به پیامبر بخشید ، ثروتمند نمود]]> https://forum.ghorany.com/thread-1940.html Thu, 14 Jun 2012 22:20:02 +0430 https://forum.ghorany.com/thread-1940.html هفته ی گذشته در قرآن به آیه ی 34 سوره ی مبارکه ی نساء برخوردم که در آن به مردان حق داده شده که زنان را کتک بزنند، گر چه این اولین مرحله ی تنبیه زنان نبود ولی اصلا منصفانه به نظر نمی رسید، به تفسیر نمونه هم مراجعه کردم ولی در پایان قانع نشدم. با این که می دانم در پس هر آیه ای از قرآن نشانه ای از عدل و حکمت خداوند وجود دارد ولی نمی دانم چرا هیچ کدام از این دو را نتوانستم نه در خود آیه و نه در تفسیر آن پیدا کنم، چنان چه بتوانید دلایلی قانع کننده که با حقوق بشر سازگار باشند و حتی المقدور از دیدگاه یک زن بازنگری شوند را ارائه دهید، بسیار متشکر خواهم بود. بی شک تمام تلاش ما تطبیق مسائل روز با قرآن و پی بردن به مفاهیم آن که برای همه ی زمان هاست می باشد.]]> هفته ی گذشته در قرآن به آیه ی 34 سوره ی مبارکه ی نساء برخوردم که در آن به مردان حق داده شده که زنان را کتک بزنند، گر چه این اولین مرحله ی تنبیه زنان نبود ولی اصلا منصفانه به نظر نمی رسید، به تفسیر نمونه هم مراجعه کردم ولی در پایان قانع نشدم. با این که می دانم در پس هر آیه ای از قرآن نشانه ای از عدل و حکمت خداوند وجود دارد ولی نمی دانم چرا هیچ کدام از این دو را نتوانستم نه در خود آیه و نه در تفسیر آن پیدا کنم، چنان چه بتوانید دلایلی قانع کننده که با حقوق بشر سازگار باشند و حتی المقدور از دیدگاه یک زن بازنگری شوند را ارائه دهید، بسیار متشکر خواهم بود. بی شک تمام تلاش ما تطبیق مسائل روز با قرآن و پی بردن به مفاهیم آن که برای همه ی زمان هاست می باشد.]]> https://forum.ghorany.com/thread-1662.html Sun, 20 Nov 2011 15:46:34 +0330 https://forum.ghorany.com/thread-1662.html با اجازه همگی میخوام در این قسمت گاهی یکی از زنان برجسته تاریخ رو که کم و بیش هممون چیزایی در موردشون شنیدیم رو معرفی کنم.
ممنون میشم اگر دوستان کمک کنند.

---

آسيه .
يكى از زنان نمونه , مومنه و صابر, آسيه است .
وى , كـه دختر مزاحم و همسر فرعون است , در ميان زرق و برق و تجملات زندگى مى كرد, ولى هـرگـز تـسليم هواى نفس نگرديد و با ايمانى محكم به پروردگار, مدافعى حقيقى براى حضرت موسى (ع ) در بارگاه فرعون بود.
آسيه , در همان دوران كودكى , حضرت موسى (ع ) را از آب گرفت و بهتر از مادر, از وى پرستارى كرد و هرگز اجازه نداد به حضرتش آسيبى برسد.
هنگامى كه حادثه دلخراش همسر و بچه هاى حزبيل به وقوع پيوست , خداوند عروج عارفانه آن زن پارسا و قهرمان را به ديد آسيه گذاشت و ايمان آسيه از آن صحنه , قوى تر شد.
وى پـس از آن مـاجـرا, در عالمى از نيايش و رازونياز با خداى خود بود كه فرعون بر او وارد شد و ايمان مخفى آسيه بر طاغوت زمان آشكارشد.
آسـيـه در آن روز, مـهر سكوت را شكست , در مقابل فرعون ايستاد و با كمال قاطعيت گفت : اى فرعون !.
تـا بـه كـى در خـواب غـفـلـت فـرو رفته اى و مى خواهى بندگان خاص خداوند را در ميان آتش بسوزانى ؟!.
نمى دانى كه همسر حزبيل در چه جايگاهى واردشد!.
فرعون گفت : مگر تو هم در مورد خدايى من شك دارى ؟.
آسيه گفت : مگر من به خدايى تو اعتقاد داشتم ؟.
من از روزى كه موسى (ع ) را از رود نيل گرفتم به پيامبرى او معتقدشدم !.
فرعون ابتدا سعى كرد او را با زبان خوش گمراه سازد, ولى نتيجه اى نگرفت , پس با ارعاب و تهديد وارد شد و با خشم فريادزد: اى آسيه !.
تو را به گونه اى بكشم كه هيچ كس را تا به حال آن گونه نكشته ام !.
سـپـس مـادر آسـيه را احضار و به او گوشزد كرد: دخترت مانند آن زن آرايشگر (همسر حزبيل ) ديوانه شده است , يا بايد به پروردگار موسى كافرشود و يا دستور مى دهم كه او را بكشند.
مادر آسيه دخترش را به گوشه اى برد و به همراهى با فرعون ترغيب كرد.
آسيه گفت : هرگز به خداى موسى كافر نخواهم شد.
فـرعون دستورداد مردم را جمع كردند و آن گاه به دستور او آسيه را به زمين خواباندند و دست و پايش را به چهارميخ بستند و سنگ بزرگى بر روى سينه اش قراردادند.
آسـيـه در آن حـال سخت , اللّه , اللّه مى گفت و با خدايش مناجات پرمعنايى داشت و نجوا مى كرد: رب ابن لى عندك بيتا فى الجنه ونجنى من فرعون وعم له ونجنى من القوم الظالمين , پروردگارا!.
در بهشت نزد خودت خانه اى برايم بناكن !.
و مرا از دست فرعون و عملش نجات بخش و مرا از گروه ستمكاران رهايى ده .
خداوند در اين لحظه , پرده از چشم آسيه برداشت و مقام وى را به او نشان داد.
آسيه خوشحال و خندان شد.
فرعون با كمال تعجب گفت : همسرم ديوانه شده است !.
در ميان اين همه سختى و شكنجه مى خندد!.
آسيه گفت : به خدا سوگند!.
ديوانه نشده ام , اكنون شاهد و ناظر جايگاهى هستم كه در بهشت برايم مهيا كرده اند.
در همين حال, آسيه به ديدار حق شتافت و نداى پروردگارش را لبيك گفت .
]]> با اجازه همگی میخوام در این قسمت گاهی یکی از زنان برجسته تاریخ رو که کم و بیش هممون چیزایی در موردشون شنیدیم رو معرفی کنم.
ممنون میشم اگر دوستان کمک کنند.

---

آسيه .
يكى از زنان نمونه , مومنه و صابر, آسيه است .
وى , كـه دختر مزاحم و همسر فرعون است , در ميان زرق و برق و تجملات زندگى مى كرد, ولى هـرگـز تـسليم هواى نفس نگرديد و با ايمانى محكم به پروردگار, مدافعى حقيقى براى حضرت موسى (ع ) در بارگاه فرعون بود.
آسيه , در همان دوران كودكى , حضرت موسى (ع ) را از آب گرفت و بهتر از مادر, از وى پرستارى كرد و هرگز اجازه نداد به حضرتش آسيبى برسد.
هنگامى كه حادثه دلخراش همسر و بچه هاى حزبيل به وقوع پيوست , خداوند عروج عارفانه آن زن پارسا و قهرمان را به ديد آسيه گذاشت و ايمان آسيه از آن صحنه , قوى تر شد.
وى پـس از آن مـاجـرا, در عالمى از نيايش و رازونياز با خداى خود بود كه فرعون بر او وارد شد و ايمان مخفى آسيه بر طاغوت زمان آشكارشد.
آسـيـه در آن روز, مـهر سكوت را شكست , در مقابل فرعون ايستاد و با كمال قاطعيت گفت : اى فرعون !.
تـا بـه كـى در خـواب غـفـلـت فـرو رفته اى و مى خواهى بندگان خاص خداوند را در ميان آتش بسوزانى ؟!.
نمى دانى كه همسر حزبيل در چه جايگاهى واردشد!.
فرعون گفت : مگر تو هم در مورد خدايى من شك دارى ؟.
آسيه گفت : مگر من به خدايى تو اعتقاد داشتم ؟.
من از روزى كه موسى (ع ) را از رود نيل گرفتم به پيامبرى او معتقدشدم !.
فرعون ابتدا سعى كرد او را با زبان خوش گمراه سازد, ولى نتيجه اى نگرفت , پس با ارعاب و تهديد وارد شد و با خشم فريادزد: اى آسيه !.
تو را به گونه اى بكشم كه هيچ كس را تا به حال آن گونه نكشته ام !.
سـپـس مـادر آسـيه را احضار و به او گوشزد كرد: دخترت مانند آن زن آرايشگر (همسر حزبيل ) ديوانه شده است , يا بايد به پروردگار موسى كافرشود و يا دستور مى دهم كه او را بكشند.
مادر آسيه دخترش را به گوشه اى برد و به همراهى با فرعون ترغيب كرد.
آسيه گفت : هرگز به خداى موسى كافر نخواهم شد.
فـرعون دستورداد مردم را جمع كردند و آن گاه به دستور او آسيه را به زمين خواباندند و دست و پايش را به چهارميخ بستند و سنگ بزرگى بر روى سينه اش قراردادند.
آسـيـه در آن حـال سخت , اللّه , اللّه مى گفت و با خدايش مناجات پرمعنايى داشت و نجوا مى كرد: رب ابن لى عندك بيتا فى الجنه ونجنى من فرعون وعم له ونجنى من القوم الظالمين , پروردگارا!.
در بهشت نزد خودت خانه اى برايم بناكن !.
و مرا از دست فرعون و عملش نجات بخش و مرا از گروه ستمكاران رهايى ده .
خداوند در اين لحظه , پرده از چشم آسيه برداشت و مقام وى را به او نشان داد.
آسيه خوشحال و خندان شد.
فرعون با كمال تعجب گفت : همسرم ديوانه شده است !.
در ميان اين همه سختى و شكنجه مى خندد!.
آسيه گفت : به خدا سوگند!.
ديوانه نشده ام , اكنون شاهد و ناظر جايگاهى هستم كه در بهشت برايم مهيا كرده اند.
در همين حال, آسيه به ديدار حق شتافت و نداى پروردگارش را لبيك گفت .
]]> https://forum.ghorany.com/thread-975.html Mon, 20 Dec 2010 22:15:49 +0330 https://forum.ghorany.com/thread-975.html سیمای زن در خطاب های قرآن

قرآن عنصر جنسیت را در حقیقت انسانى دخیل نمى‏داند و بسیارى از خطاب‏هاى قرآنى متوجه حقیقت انسانى‏اند. اما حتى در مواردى كه از نظر محاورات عام زبان عربى، خطاب با ضمیر مذكر بیان شده، بیان قرآن به گونه‏اى است كه ظهور كلام را متوجه حقیقت انسانى مى‏كند.
چكیده
موج سوم فمنیسم تحت تأثیر اندیشه‏هاى پست مدرن، علم را به ساختار زبانى و در نهایت، به عنصر جنسیت ارجاع مى‏دهد و معتقد است كه غلبه مرد، علم و همچنین زبانى مردانه به دنبال آورده است. بر اساس این دیدگاه، قرآن نیز كه به زبان عربى نازل شده است، هویتى مذكر دارد.
اما واقع آن است كه قرآن عنصر جنسیت را در حقیقت انسانى دخیل نمى‏داند و بسیارى از خطاب‏هاى قرآنى متوجه حقیقت انسانى‏اند. اما حتى در مواردى كه از نظر محاورات عام زبان عربى، خطاب با ضمیر مذكر بیان شده، بیان قرآن به گونه‏اى است كه ظهور كلام را متوجه حقیقت انسانى مى‏كند.
كلیدواژه‏ها: فمنیسم، جنسیت، خطابات قرآنى، حقیقت انسانى.
پیش‏درآمد
موج سوم فمنیسم به عنوان یك جریان معرفتى پست‏مدرن، پیامد تزلزلى است كه در بنیان‏هاى معرفتى نوین از دهه‏هاى پایانى قرن بیستم پیش آمد. اندیشه‏هاى پست مدرن روشنگرى را، كه از ویژگى‏هاى تفكر نوین شمرده مى‏شد، مورد تردید قرار دادند. پست مدرن‏ها حكایت و كشف از واقع را به طور كلى، منكر مى‏شوند و معرفت آدمى را به ساحت‏هاى دیگر وجود انسان تقلیل مى‏دهند.
فمنیست‏ها هم بر همین اساس، شناخت و معرفت آدمى را به عنصر «جنسیت» ارجاع مى‏دهند و معتقدند: غلبه مرد، معرفت و همچنین زبانى مردانه به دنبال آورده است. از نظر آنان، زبان‏هاى رایج و از جمله عربى و انگلیسى، خصلتى مردانه دارند. كسانى كه متأثر از دیدگاه‏هاى فمنیستى هستند قرآن را نیز، كه به زبان عربى نازل شده، از قاعده مزبور مستثنا ندانسته و زبان قرآن را زبانى مردانه خوانده‏اند. اینان خطاب‏هاى قرآن را شاهد بر مدّعاى خود ذكر كرده‏اند.
حضور تذكیر و تأنیث در ضمایر و افعال زبان‏هایى همچون عربى و انگلیسى زمینه توهّم مزبور را براى مردانه بودن این زبان‏ها به وجود آورده است و این توهّم اگر درست هم باشد، مانع از آن نمى‏شود كه در قالب یكى از این زبان‏ها، خطاب و بیانى شكل گیرد كه ناظر به اصل انسانیت بوده یا آنكه مبنا و هویّتى زنانه داشته باشد و شاهد این مدّعا آثار فمنیست‏هایى است كه با زبان انگلیسى رایج و با ادبیات انگلیسى، مفاهیم فمنیستى خود را منتقل كرده و مى‏كنند.
آنچه در این مقاله آمده بیان این حقیقت است كه قرآن عنصر «جنسیت» را در حقیقت انسانى دخیل نمى‏داند و بسیارى از خطاب‏هاى قرآن متوجه حقیقت انسانى است؛ حقیقتى كه زن بودن و یا مرد بودن مقوّم آن نیست. مقاله این حقیقت را اثبات كرده كه حتى در مواردى كه از نظر محاورات عام زبان عربى، خطاب‏ها با ضمیر مذكر بیان شده‏اند، بیان قرآن به گونه‏اى است كه ظهور كلام را متوجه حقیقت انسان مى‏گرداند و الزامات ادبى مانع از انتقال صریح مفاهیم انسانى آن نمى‏شوند.
این مقاله در حقیقت، بازنویسى مجدّد بخشى از كتاب زن در آینه جمال و جلال آیة‏اللّه عبداللّه جوادى آملى است كه اینك با عنوان خطاب‏هاى قرآن ارائه مى‏شود.
درآمد بحث
خطاب‏هاى عام قرآن را به سه دسته مى‏توان تقسیم كرد:
اول. خطاب‏هایى كه با الفاظى بیان مى‏شوند كه اختصاص به صنف خاصى ندارند؛ مانند آیاتى كه در آن‏ها از «ناس» و یا «انسان» سخن گفته مى‏شود، و یا از لفظ «مَن» به معناى «كسى كه» استفاده مى‏شود. این دسته از الفاظ شامل همه مردان و زنان مى‏شود و به صنف خاصى اختصاص ندارد.
دوم. خطاب‏هایى كه در آن‏ها از جمع مذكر سالم و مانند آن استفاده مى‏شود. در این خطاب‏ها، اغلب از اوصافى یاد مى‏شود كه در خود وصف و موصوف آن‏ها، جنسیت دخالتى ندارد و یا از معنایى خبر مى‏دهند كه اختصاصى به صنف خاصى ندارد؛ مثل «كَما اَرسَلنا فیكم رَسوُلاً مِنكم یَتلُوا علیكم آیاتِنا و یُزكّیكُم و یُعلّمُكم الكتابَ و الحكمةَ و یُعلّمكُم ما لم تَكونوا تَعلمونَ»(بقره: 151)؛ او كسى است كه در میان شما پیامبرى از خودتان فرستاد تا نشانه‏هاى ما را بر شما بخواند و شما را پاكیزه سازد و كتاب و حكمت به شما بیاموزد و آنچه را نمى‏دانستید به شما بیاموزاند. در این آیه، از كسانى سخن گفته مى‏شود كه رسالت و پیامبرى به قصد هدایت آنان است. و البته رسالت متوجه همه انسان‏هاست، ولى در آیه از ضمیر جمع مذكر سالم «كُم» استفاده شده است. استفاده از ضمیر مذكر در این موارد، مطابق عرف گفت‏وگو و محاوره است، و فرهنگ محاوره نیز از این خطاب‏ها تا هنگامى كه دلیلى خاص نباشد، معناى عام را مى‏فهمد. این‏گونه خطاب‏ها نظیر استفاده از «مردم» در فارسى است، وقتى گفته مى‏شود: مردم رأى دادند و یا مردم قیام كردند. در این صورت، مراد تنها مردان نیستند، بلكه مراد همه افراد مى‏باشند.
سوم. خطاب‏هایى كه در آن‏ها به ظهور و شمول عرفى ضمایر جمع مذكر نسبت به همه مردان و زنان اكتفا شده و علاوه بر آن، به شمول خطاب نسبت به هر دو گروه زنان و مردان با الفاظ جداگانه تصریح شده و یا آنكه هر یك از دو گروه مردان و زنان به تفصیل بیان گردیده‏اند.
در خطاب‏هاى نوع سوم، تصریح به شمول پیام نسبت به همه مردان و زنان اغلب براى دفع برخى از شبهات است، وگرنه در فرهنگ محاوره، خطاب بدون نیاز به تصریح، شامل همه افراد مى‏شود و نیازى به تصریح ندارد.
تصریحات قرآنى در خطاب‏هاى نوع سوم، اغلب براى رفع افكار جاهلى قبل از اسلام هستند؛ آنان در فرهنگ جاهلى بین مرد و زن فرق مى‏گذاردند و بسیارى از فضایل را مختص مردان مى‏دانستند و زن را با دیده تحقیر و در حكم وسیله‏اى براى ارضاى شهوت مى‏دیدند. قرآن كریم با بیان معنوى بودن فضایل و رذایل، افتخارات دنیوى و طبیعى را نفى نموده، تفاوت‏هایى را كه به جنسیت، نژاد و مانند آن بازگردند، با الفاظ صریح نفى كرده است.
در برخى از آیات با صراحت و تأكید لفظى، به نفى دخالت جنسیت مى‏پردازد؛ مانند: «اِنّى لا أُضیعُ عَملَ عاملٍ مِنكم مِن ذَكَرٍ أو اُنثى» (آل عمران: 195)؛ من كار هیچ صاحب‏كارى از شما را ضایع نمى‏كنم، اعم از اینكه انجام دهنده زن باشد یا مرد.
آیه درباره مهاجران صدر اسلام است و هنگامى نازل شده كه على بن ابى طالب علیه‏السلام همراه تعدادى از بانوان از مكّه به سوى مدینه هجرت نمود. پس شأن نزول آیه مختص مردان نیست و آیه درباره جمعى از مردان و زنان است. قسمت اول آیه لفظ «عامل» و ضمیر «كُم» مطابق عرف محاوره، مذكر است. فرهنگ گفت‏وگو به همراه شأن نزول آیه كافى است بر اینكه عموم و شمول آیه را نسبت به مردان و زنان بیان كند. با این همه، در پایان آیه با تأكید لفظى گفته شده است: زن و مرد بودن در مسئله دخالتى ندارد. این تأكید نشان مى‏دهد كه مذكر بودن عبارت‏هاى قسمت اول به هیچ وجه، در پیام آیه دخیل نیست و استفاده از آن عبارات به دلیل خصوصیات لفظ در زبان است. البته عرف گفت‏وگو خود متوجه این حقیقت هست و تأكید لفظى براى بیان همان چیزى نیست كه عرف آن را مى‏فهمد، بلكه براى دفع آن توهّم جاهلى است كه پاداش دادن الهى را مختص مردان مى‏داند. قرآن كریم براى دفع این توهّم، پس از بیان مطلب بر دخالت نداشتن عنصر جنسیت تأكید و تصریح لفظى كرده است.
نمونه دیگر آیه 79 سوره مباركه نحل است كه مى‏فرماید: «مَن عَمِلَ صالحا مِن ذَكَرٍ اَو اُنثى و هُو مؤمنٌ فَلَنُحیِیَنّهُ حیاةً طیّبةً»؛ هر كس عمل صالحى انجام دهد، اعم از آنكه مرد یا زن باشد در حالى كه مؤمن است، پس خداى تعالى او را به حیاتى پاك زنده مى‏گرداند. در این آیه نیز چهار لفظ «عمل»، «صالح»، «هو» و «مؤمن» مطابق فرهنگ گفت‏وگو با الفاظ مذكر آمده‏اند. خداوند سبحان در سخن مزبور، براى دفع توهّم مورد نظر بر دخالت نداشتن جنسیت در مسئله تصریح كرده است.
تصریحات و تأكیدات یاد شده نشان مى‏دهند كه كاربرد ضمیر مذكر در مواردى از این قبیل، پیام خاصى به دنبال ندارد، و در موارد دیگر نیز كه عبارات بدون تصریح و به تبع زبان محاوره به لفظ مذكر بیان شده، در مقام اختصاص حكم به مردان نیست؛ مثلاً، در حدیث: «طَلبُ العلمِ فریضةٌ على كُلِّ مسلمٍ»(2) به واجب بودن كسب دانش بر هر مسلمان حكم شده است و عبارت گرچه در زبان عربى به لفظ مذكر «مسلم» بیان شده، ولى به این معنا نیست كه كسب دانش بر غیر مرد مسلمان لازم نیست.
قرآن كریم با اعتماد به فرهنگ محاوره، در برخى موارد نیز ارزش‏ها و فضایل را با سیاق واحد و با الفاظ مذكر بیان كرده است؛ مانند: «اَلّذینَ یَقولُونَ رَبّنا اِنّنا آمَنّا فاَغفرلَنا ذُنُوبَنا و قِنا عَذابَ النارِ الصّابِرینَ والصّادِقینَ و القانِتینَ والمُنفقینَ و المُستغفرینَ بِالاسحارِ»(آل عمران: 16ـ17)؛ كسانى كه مى‏گویند: پروردگارا، ما ایمان آوردیم. پس گناهان ما را ببخش و ما را از عذاب آتش نگهدار؛ آن‏ها كه صابر و صادق و قانت و انفاق‏كننده هستند و در سحرها استغفار مى‏كنند. در این آیات، با آنكه الفاظ به صورت مذكر آمده‏اند، در مقام اختصاص دادن اوصاف به مردان نمى‏باشند.
شاهد این ادعا آیات دیگرى است كه همین اوصاف را با تفصیل با دو صفت الفاظ مذكر و مؤنث بیان كرده‏اند: «اِنّ المُسلمینَ والمُسلماتِ والمُؤمنینَ والمُؤمناتِ والقانتینَ والقانتاتِ والصّادقینَ والصّادقاتِ و الصّابرینَ و الصّابراتِ والخاشعینَ والخاشعاتِ والمُتصدّقینَ والمُتصدّقاتِ والصّائمینَ والصّائماتِ والحافظینَ فُروجَهم والحافظاتِ والذّاكرینَ اللّهَ كثیرا والذّاكراتِ اَعدَّاللُّه لهم مغفرةً و اجرا عظیما» (احزاب: 35)؛ به درستى كه مردان مسلمان و زنان مسلمان و مردان مؤمن و زنان مؤمن و مردان فروتن و زنان فروتن و مردان راستگو و زنان راستگو و مردان شكیبا و زنان شكیبا و مردان خاشع و زنان خاشع و مردان بخشنده و زنان بخشنده و مردان روزه‏دار و زنان روزه‏دار و مردانى كه عفّت را نگه دارند و زنان عفیف و مردانى كه بسیار یاد خدا مى‏كنند و زنانى كه بسیار یاد خدا مى‏كنند، خداوند براى آنان آمرزش و پاداشى عظیم قرار داده است.
در آیه مزبور، با آنكه بسیارى از صفات با تفصیل، به مردان و زنان نسبت داده شده است، در پایان آیه، با استفاده از ضمیر مذكر «كُم» مى‏فرماید: خداوند براى آنان آمرزش و اجر عظیم قرار داده است. با آنكه ضمیر مذكر است، مرجع آن مردان و زنان هستند، و این نشان مى‏دهد كه استفاده از ضمیر مذكر در این موارد، براى اعم از مرد و زن است و كاربرد آن مطابق زبان گفت‏وگو است. توجه نداشتن به زبان گفت‏وگو این توهّم را به دنبال مى‏آورد كه قرآن كریم در برخى فضایل، زنان را تابع مردان قرار داده است؛ مثلاً، در آیه «صَدَقت بِكَلماتِ رَبِّها و كُتُبه و كانت مِن القانتینَ» (تحریم: 12)، درباره حضرت مریم علیهاالسلام مى‏فرماید: او كلمات پروردگارش را تصدیق كرد و از عبادت پیشگان بود. كلمه «قانتین» در پایان آیه، به معناى عبادت پیشه و اهل قنوت و خشوع و خضوع در برابر خداوند است و این كلمه در آیه به لفظ مذكر به كار رفته.
مذكر بودن «قانتین» در این آیه، به این دلیل نیست كه خداى تعالى مردان قانت را به عنوان اصل در نظر گرفته و حضرت مریم علیهاالسلام را به آنان ملحق كرده، بلكه تنها به لحاظ عرف گفت‏وگو است و مراد از آن تنها مردان قانت نیست و همه را شامل مى‏شود.
در مقابل نیز هر گاه سخن از رذایل و تبه‏كارى‏ها مطرح مى‏شود، اگر از ضمیر مذكر استفاده مى‏گردد به این معنا نیست كه مردان در رذایل اصل هستند و زنان تابع آنان هستند؛ مثلاً، در سوره یوسف به زلیخا گفته مى‏شود: «واستغفرى لِذنبكِ اِنَّكِ كنتِ مِن الخاطِئینَ» (یوسف: 29)؛ از گناه خود استغفار كن. به درستى كه تو از خطاكاران بوده‏اى. «خاطئین» در این آیه، به صورت جمع مذكر به كار برده شده است. این استعمال تنها مطابق فرهنگ محاوره است و مراد از آن تنها مردان خطاكار نیست، بلكه همه خطاكاران اعم از مرد و زن مى‏باشد. رواج این فرهنگ در گفت‏وگو و محاورات عمومى موجب مى‏شود تا هر گاه كلام و عبارتى به صورت مذكر به كار برده شد تا هنگامى كه قرینه‏اى خاص نباشد، از آن كلام معنایى عام فهمیده شود.
قرآن كریم با بیانى صریح، جنسیت و نژاد را از مدار فضایل و رذایل انسانى خارج مى‏گرداند و تقواى الهى را محور اصلى براى شناخت فضایل و رذایل معرفى كرده، مى‏فرماید: «یَا اَیُّها النّاسُ اِنّا خَلقناكُم مِن ذَكَرٍ و اُنثى و جَعَلناكم شُعوبا و قَبائِلَ لِتَعارفُوا اِنّ اَكرمَكم عِندَ اللّهِ اَتقیكم» (حجرات: 13)؛ اى آدمیان، شما را از یك مرد و زن آفریدیم و شما را شعبه‏ها و قبیله‏ها گرداندیم تا همدیگر را بشناسید. گرامى‏ترین شما نزد خداوند باتقواترین شماست.
آدمیان از خاك آفریده شده‏اند و در پیدایش آنان، زن و مرد، هر دو دخیل هستند. جنسیت مربوط به نظام طبیعى و دنیوى است و امور طبیعى در حد ذات خود، موجب فخر و یا وهن نیستند. نژاد و زبان نیز امرى دنیوى است و شناسنامه طبیعى افراد را تشكیل مى‏دهند. حقیقت و جاى آدمى شرقى یا غربى نیست، كرامت و برترى افراد به قرب و نزدیكى آنان به خداوند است و میزان و معیار آن تقواست.
1 مدرس برجسته فلسفه و عرفان اسلامى در حوزه و دانشگاه.
2. محمدباقر مجلسى، بحارالانوار، ج 1، ص 171، روایت 23، باب 1.]]> سیمای زن در خطاب های قرآن

قرآن عنصر جنسیت را در حقیقت انسانى دخیل نمى‏داند و بسیارى از خطاب‏هاى قرآنى متوجه حقیقت انسانى‏اند. اما حتى در مواردى كه از نظر محاورات عام زبان عربى، خطاب با ضمیر مذكر بیان شده، بیان قرآن به گونه‏اى است كه ظهور كلام را متوجه حقیقت انسانى مى‏كند.
چكیده
موج سوم فمنیسم تحت تأثیر اندیشه‏هاى پست مدرن، علم را به ساختار زبانى و در نهایت، به عنصر جنسیت ارجاع مى‏دهد و معتقد است كه غلبه مرد، علم و همچنین زبانى مردانه به دنبال آورده است. بر اساس این دیدگاه، قرآن نیز كه به زبان عربى نازل شده است، هویتى مذكر دارد.
اما واقع آن است كه قرآن عنصر جنسیت را در حقیقت انسانى دخیل نمى‏داند و بسیارى از خطاب‏هاى قرآنى متوجه حقیقت انسانى‏اند. اما حتى در مواردى كه از نظر محاورات عام زبان عربى، خطاب با ضمیر مذكر بیان شده، بیان قرآن به گونه‏اى است كه ظهور كلام را متوجه حقیقت انسانى مى‏كند.
كلیدواژه‏ها: فمنیسم، جنسیت، خطابات قرآنى، حقیقت انسانى.
پیش‏درآمد
موج سوم فمنیسم به عنوان یك جریان معرفتى پست‏مدرن، پیامد تزلزلى است كه در بنیان‏هاى معرفتى نوین از دهه‏هاى پایانى قرن بیستم پیش آمد. اندیشه‏هاى پست مدرن روشنگرى را، كه از ویژگى‏هاى تفكر نوین شمرده مى‏شد، مورد تردید قرار دادند. پست مدرن‏ها حكایت و كشف از واقع را به طور كلى، منكر مى‏شوند و معرفت آدمى را به ساحت‏هاى دیگر وجود انسان تقلیل مى‏دهند.
فمنیست‏ها هم بر همین اساس، شناخت و معرفت آدمى را به عنصر «جنسیت» ارجاع مى‏دهند و معتقدند: غلبه مرد، معرفت و همچنین زبانى مردانه به دنبال آورده است. از نظر آنان، زبان‏هاى رایج و از جمله عربى و انگلیسى، خصلتى مردانه دارند. كسانى كه متأثر از دیدگاه‏هاى فمنیستى هستند قرآن را نیز، كه به زبان عربى نازل شده، از قاعده مزبور مستثنا ندانسته و زبان قرآن را زبانى مردانه خوانده‏اند. اینان خطاب‏هاى قرآن را شاهد بر مدّعاى خود ذكر كرده‏اند.
حضور تذكیر و تأنیث در ضمایر و افعال زبان‏هایى همچون عربى و انگلیسى زمینه توهّم مزبور را براى مردانه بودن این زبان‏ها به وجود آورده است و این توهّم اگر درست هم باشد، مانع از آن نمى‏شود كه در قالب یكى از این زبان‏ها، خطاب و بیانى شكل گیرد كه ناظر به اصل انسانیت بوده یا آنكه مبنا و هویّتى زنانه داشته باشد و شاهد این مدّعا آثار فمنیست‏هایى است كه با زبان انگلیسى رایج و با ادبیات انگلیسى، مفاهیم فمنیستى خود را منتقل كرده و مى‏كنند.
آنچه در این مقاله آمده بیان این حقیقت است كه قرآن عنصر «جنسیت» را در حقیقت انسانى دخیل نمى‏داند و بسیارى از خطاب‏هاى قرآن متوجه حقیقت انسانى است؛ حقیقتى كه زن بودن و یا مرد بودن مقوّم آن نیست. مقاله این حقیقت را اثبات كرده كه حتى در مواردى كه از نظر محاورات عام زبان عربى، خطاب‏ها با ضمیر مذكر بیان شده‏اند، بیان قرآن به گونه‏اى است كه ظهور كلام را متوجه حقیقت انسان مى‏گرداند و الزامات ادبى مانع از انتقال صریح مفاهیم انسانى آن نمى‏شوند.
این مقاله در حقیقت، بازنویسى مجدّد بخشى از كتاب زن در آینه جمال و جلال آیة‏اللّه عبداللّه جوادى آملى است كه اینك با عنوان خطاب‏هاى قرآن ارائه مى‏شود.
درآمد بحث
خطاب‏هاى عام قرآن را به سه دسته مى‏توان تقسیم كرد:
اول. خطاب‏هایى كه با الفاظى بیان مى‏شوند كه اختصاص به صنف خاصى ندارند؛ مانند آیاتى كه در آن‏ها از «ناس» و یا «انسان» سخن گفته مى‏شود، و یا از لفظ «مَن» به معناى «كسى كه» استفاده مى‏شود. این دسته از الفاظ شامل همه مردان و زنان مى‏شود و به صنف خاصى اختصاص ندارد.
دوم. خطاب‏هایى كه در آن‏ها از جمع مذكر سالم و مانند آن استفاده مى‏شود. در این خطاب‏ها، اغلب از اوصافى یاد مى‏شود كه در خود وصف و موصوف آن‏ها، جنسیت دخالتى ندارد و یا از معنایى خبر مى‏دهند كه اختصاصى به صنف خاصى ندارد؛ مثل «كَما اَرسَلنا فیكم رَسوُلاً مِنكم یَتلُوا علیكم آیاتِنا و یُزكّیكُم و یُعلّمُكم الكتابَ و الحكمةَ و یُعلّمكُم ما لم تَكونوا تَعلمونَ»(بقره: 151)؛ او كسى است كه در میان شما پیامبرى از خودتان فرستاد تا نشانه‏هاى ما را بر شما بخواند و شما را پاكیزه سازد و كتاب و حكمت به شما بیاموزد و آنچه را نمى‏دانستید به شما بیاموزاند. در این آیه، از كسانى سخن گفته مى‏شود كه رسالت و پیامبرى به قصد هدایت آنان است. و البته رسالت متوجه همه انسان‏هاست، ولى در آیه از ضمیر جمع مذكر سالم «كُم» استفاده شده است. استفاده از ضمیر مذكر در این موارد، مطابق عرف گفت‏وگو و محاوره است، و فرهنگ محاوره نیز از این خطاب‏ها تا هنگامى كه دلیلى خاص نباشد، معناى عام را مى‏فهمد. این‏گونه خطاب‏ها نظیر استفاده از «مردم» در فارسى است، وقتى گفته مى‏شود: مردم رأى دادند و یا مردم قیام كردند. در این صورت، مراد تنها مردان نیستند، بلكه مراد همه افراد مى‏باشند.
سوم. خطاب‏هایى كه در آن‏ها به ظهور و شمول عرفى ضمایر جمع مذكر نسبت به همه مردان و زنان اكتفا شده و علاوه بر آن، به شمول خطاب نسبت به هر دو گروه زنان و مردان با الفاظ جداگانه تصریح شده و یا آنكه هر یك از دو گروه مردان و زنان به تفصیل بیان گردیده‏اند.
در خطاب‏هاى نوع سوم، تصریح به شمول پیام نسبت به همه مردان و زنان اغلب براى دفع برخى از شبهات است، وگرنه در فرهنگ محاوره، خطاب بدون نیاز به تصریح، شامل همه افراد مى‏شود و نیازى به تصریح ندارد.
تصریحات قرآنى در خطاب‏هاى نوع سوم، اغلب براى رفع افكار جاهلى قبل از اسلام هستند؛ آنان در فرهنگ جاهلى بین مرد و زن فرق مى‏گذاردند و بسیارى از فضایل را مختص مردان مى‏دانستند و زن را با دیده تحقیر و در حكم وسیله‏اى براى ارضاى شهوت مى‏دیدند. قرآن كریم با بیان معنوى بودن فضایل و رذایل، افتخارات دنیوى و طبیعى را نفى نموده، تفاوت‏هایى را كه به جنسیت، نژاد و مانند آن بازگردند، با الفاظ صریح نفى كرده است.
در برخى از آیات با صراحت و تأكید لفظى، به نفى دخالت جنسیت مى‏پردازد؛ مانند: «اِنّى لا أُضیعُ عَملَ عاملٍ مِنكم مِن ذَكَرٍ أو اُنثى» (آل عمران: 195)؛ من كار هیچ صاحب‏كارى از شما را ضایع نمى‏كنم، اعم از اینكه انجام دهنده زن باشد یا مرد.
آیه درباره مهاجران صدر اسلام است و هنگامى نازل شده كه على بن ابى طالب علیه‏السلام همراه تعدادى از بانوان از مكّه به سوى مدینه هجرت نمود. پس شأن نزول آیه مختص مردان نیست و آیه درباره جمعى از مردان و زنان است. قسمت اول آیه لفظ «عامل» و ضمیر «كُم» مطابق عرف محاوره، مذكر است. فرهنگ گفت‏وگو به همراه شأن نزول آیه كافى است بر اینكه عموم و شمول آیه را نسبت به مردان و زنان بیان كند. با این همه، در پایان آیه با تأكید لفظى گفته شده است: زن و مرد بودن در مسئله دخالتى ندارد. این تأكید نشان مى‏دهد كه مذكر بودن عبارت‏هاى قسمت اول به هیچ وجه، در پیام آیه دخیل نیست و استفاده از آن عبارات به دلیل خصوصیات لفظ در زبان است. البته عرف گفت‏وگو خود متوجه این حقیقت هست و تأكید لفظى براى بیان همان چیزى نیست كه عرف آن را مى‏فهمد، بلكه براى دفع آن توهّم جاهلى است كه پاداش دادن الهى را مختص مردان مى‏داند. قرآن كریم براى دفع این توهّم، پس از بیان مطلب بر دخالت نداشتن عنصر جنسیت تأكید و تصریح لفظى كرده است.
نمونه دیگر آیه 79 سوره مباركه نحل است كه مى‏فرماید: «مَن عَمِلَ صالحا مِن ذَكَرٍ اَو اُنثى و هُو مؤمنٌ فَلَنُحیِیَنّهُ حیاةً طیّبةً»؛ هر كس عمل صالحى انجام دهد، اعم از آنكه مرد یا زن باشد در حالى كه مؤمن است، پس خداى تعالى او را به حیاتى پاك زنده مى‏گرداند. در این آیه نیز چهار لفظ «عمل»، «صالح»، «هو» و «مؤمن» مطابق فرهنگ گفت‏وگو با الفاظ مذكر آمده‏اند. خداوند سبحان در سخن مزبور، براى دفع توهّم مورد نظر بر دخالت نداشتن جنسیت در مسئله تصریح كرده است.
تصریحات و تأكیدات یاد شده نشان مى‏دهند كه كاربرد ضمیر مذكر در مواردى از این قبیل، پیام خاصى به دنبال ندارد، و در موارد دیگر نیز كه عبارات بدون تصریح و به تبع زبان محاوره به لفظ مذكر بیان شده، در مقام اختصاص حكم به مردان نیست؛ مثلاً، در حدیث: «طَلبُ العلمِ فریضةٌ على كُلِّ مسلمٍ»(2) به واجب بودن كسب دانش بر هر مسلمان حكم شده است و عبارت گرچه در زبان عربى به لفظ مذكر «مسلم» بیان شده، ولى به این معنا نیست كه كسب دانش بر غیر مرد مسلمان لازم نیست.
قرآن كریم با اعتماد به فرهنگ محاوره، در برخى موارد نیز ارزش‏ها و فضایل را با سیاق واحد و با الفاظ مذكر بیان كرده است؛ مانند: «اَلّذینَ یَقولُونَ رَبّنا اِنّنا آمَنّا فاَغفرلَنا ذُنُوبَنا و قِنا عَذابَ النارِ الصّابِرینَ والصّادِقینَ و القانِتینَ والمُنفقینَ و المُستغفرینَ بِالاسحارِ»(آل عمران: 16ـ17)؛ كسانى كه مى‏گویند: پروردگارا، ما ایمان آوردیم. پس گناهان ما را ببخش و ما را از عذاب آتش نگهدار؛ آن‏ها كه صابر و صادق و قانت و انفاق‏كننده هستند و در سحرها استغفار مى‏كنند. در این آیات، با آنكه الفاظ به صورت مذكر آمده‏اند، در مقام اختصاص دادن اوصاف به مردان نمى‏باشند.
شاهد این ادعا آیات دیگرى است كه همین اوصاف را با تفصیل با دو صفت الفاظ مذكر و مؤنث بیان كرده‏اند: «اِنّ المُسلمینَ والمُسلماتِ والمُؤمنینَ والمُؤمناتِ والقانتینَ والقانتاتِ والصّادقینَ والصّادقاتِ و الصّابرینَ و الصّابراتِ والخاشعینَ والخاشعاتِ والمُتصدّقینَ والمُتصدّقاتِ والصّائمینَ والصّائماتِ والحافظینَ فُروجَهم والحافظاتِ والذّاكرینَ اللّهَ كثیرا والذّاكراتِ اَعدَّاللُّه لهم مغفرةً و اجرا عظیما» (احزاب: 35)؛ به درستى كه مردان مسلمان و زنان مسلمان و مردان مؤمن و زنان مؤمن و مردان فروتن و زنان فروتن و مردان راستگو و زنان راستگو و مردان شكیبا و زنان شكیبا و مردان خاشع و زنان خاشع و مردان بخشنده و زنان بخشنده و مردان روزه‏دار و زنان روزه‏دار و مردانى كه عفّت را نگه دارند و زنان عفیف و مردانى كه بسیار یاد خدا مى‏كنند و زنانى كه بسیار یاد خدا مى‏كنند، خداوند براى آنان آمرزش و پاداشى عظیم قرار داده است.
در آیه مزبور، با آنكه بسیارى از صفات با تفصیل، به مردان و زنان نسبت داده شده است، در پایان آیه، با استفاده از ضمیر مذكر «كُم» مى‏فرماید: خداوند براى آنان آمرزش و اجر عظیم قرار داده است. با آنكه ضمیر مذكر است، مرجع آن مردان و زنان هستند، و این نشان مى‏دهد كه استفاده از ضمیر مذكر در این موارد، براى اعم از مرد و زن است و كاربرد آن مطابق زبان گفت‏وگو است. توجه نداشتن به زبان گفت‏وگو این توهّم را به دنبال مى‏آورد كه قرآن كریم در برخى فضایل، زنان را تابع مردان قرار داده است؛ مثلاً، در آیه «صَدَقت بِكَلماتِ رَبِّها و كُتُبه و كانت مِن القانتینَ» (تحریم: 12)، درباره حضرت مریم علیهاالسلام مى‏فرماید: او كلمات پروردگارش را تصدیق كرد و از عبادت پیشگان بود. كلمه «قانتین» در پایان آیه، به معناى عبادت پیشه و اهل قنوت و خشوع و خضوع در برابر خداوند است و این كلمه در آیه به لفظ مذكر به كار رفته.
مذكر بودن «قانتین» در این آیه، به این دلیل نیست كه خداى تعالى مردان قانت را به عنوان اصل در نظر گرفته و حضرت مریم علیهاالسلام را به آنان ملحق كرده، بلكه تنها به لحاظ عرف گفت‏وگو است و مراد از آن تنها مردان قانت نیست و همه را شامل مى‏شود.
در مقابل نیز هر گاه سخن از رذایل و تبه‏كارى‏ها مطرح مى‏شود، اگر از ضمیر مذكر استفاده مى‏گردد به این معنا نیست كه مردان در رذایل اصل هستند و زنان تابع آنان هستند؛ مثلاً، در سوره یوسف به زلیخا گفته مى‏شود: «واستغفرى لِذنبكِ اِنَّكِ كنتِ مِن الخاطِئینَ» (یوسف: 29)؛ از گناه خود استغفار كن. به درستى كه تو از خطاكاران بوده‏اى. «خاطئین» در این آیه، به صورت جمع مذكر به كار برده شده است. این استعمال تنها مطابق فرهنگ محاوره است و مراد از آن تنها مردان خطاكار نیست، بلكه همه خطاكاران اعم از مرد و زن مى‏باشد. رواج این فرهنگ در گفت‏وگو و محاورات عمومى موجب مى‏شود تا هر گاه كلام و عبارتى به صورت مذكر به كار برده شد تا هنگامى كه قرینه‏اى خاص نباشد، از آن كلام معنایى عام فهمیده شود.
قرآن كریم با بیانى صریح، جنسیت و نژاد را از مدار فضایل و رذایل انسانى خارج مى‏گرداند و تقواى الهى را محور اصلى براى شناخت فضایل و رذایل معرفى كرده، مى‏فرماید: «یَا اَیُّها النّاسُ اِنّا خَلقناكُم مِن ذَكَرٍ و اُنثى و جَعَلناكم شُعوبا و قَبائِلَ لِتَعارفُوا اِنّ اَكرمَكم عِندَ اللّهِ اَتقیكم» (حجرات: 13)؛ اى آدمیان، شما را از یك مرد و زن آفریدیم و شما را شعبه‏ها و قبیله‏ها گرداندیم تا همدیگر را بشناسید. گرامى‏ترین شما نزد خداوند باتقواترین شماست.
آدمیان از خاك آفریده شده‏اند و در پیدایش آنان، زن و مرد، هر دو دخیل هستند. جنسیت مربوط به نظام طبیعى و دنیوى است و امور طبیعى در حد ذات خود، موجب فخر و یا وهن نیستند. نژاد و زبان نیز امرى دنیوى است و شناسنامه طبیعى افراد را تشكیل مى‏دهند. حقیقت و جاى آدمى شرقى یا غربى نیست، كرامت و برترى افراد به قرب و نزدیكى آنان به خداوند است و میزان و معیار آن تقواست.
1 مدرس برجسته فلسفه و عرفان اسلامى در حوزه و دانشگاه.
2. محمدباقر مجلسى، بحارالانوار، ج 1، ص 171، روایت 23، باب 1.]]> https://forum.ghorany.com/thread-961.html Mon, 20 Dec 2010 18:27:12 +0330 https://forum.ghorany.com/thread-961.html از آنجایی که هر نحو ارتباط با نامحرم مجوز شرعی می‌خواهد و ارتباطات اعم از کلام‌اند، یعنی صدا وسیله انتقال پیام‌هاست و بکارگیری صدا، از دیدگاه شریعت مقدس اسلام حکم خاصی دارد لذا بد نیست تا نگاهی هر چند کوتاه به این حکم مذکور در اسلام بیاندازیم.
صدای زن در آیات کریمه: "یا نساء النبی لستن کأحد من النساء إن اتقیتن فلا تخضعن بالقول فیطمع الذی فی قلبه مرض و قلن قولا معروفا" ترجمه: ای همسران پیامبر! شما همچون یکی از زنان معمولی نیستید اگر تقوا پیشه کنید، پس بگو نه ای هوس انگیز سخن نگویید که بیماردلان در شما طمع کنند و سخن شایسته بگویید./سوره احزاب /آیه32

قبل ازنقل تفاسیر اشاره می‌شود (آنگونه که از مجموع تفاسیر بر میآید این است) که اگر چه مخاطب این آیه شریفه زنان پیامبر اکرم (ص) هستند لکن در این حکم سایر زنان مسلمان نیز مشترکند و اختصاص به زنان حضرت ندارد و همه‌ی زنان مؤمنه باید رعایت عفت و پاکدامنی نموده و در رفتار، گفتار و اخلاق خود رعایت موازین شرعی را بنمایند و هنگامی که ناچار شدند با نامحرم صحبت کنند حد و مرز شرعی را رعایت نموده و بصورت تحریک آمیز صحبت نکنند.

البته اشتراک سایر زنان در حکم "فلا تخضعن بالقول" یا از باب این است که خود آیه شریفه قرآن کریم دلالت دارد زیرا ثابت و محقق است که آیه شریفه قرآن کریم انذار و عبرت و وعظ و تبشیر آن عام است لذا اگرچه این آیه خصوص زنان پیامبر اکرم (ص) است را انذار می‌دهد اما حکم آن نسبت به تمام زنان امت پیامبر عام است کما اینکه بعضی از مفسرین به آن اشاره دارند و یا مشترک بودن سایر زنان در این حکم از جهت تأسی به پیامبر اکرم و اهل بیت عصمت و طهارت است.
خطاب " یا نساء النبی" حضرت فاطمه را در برمی‌گیرد و چون ایشان اسوه همه‌ی مردم و واجب الطاعه هستند، لذا این خطاب همه‌ی زنان مسلمین را شامل می‌شود.
تخضعن در "فلا تخضعن": خضوع در لغت به معنای اطاعت و فروتنی و تسلیم است و در اینجا اشاره به کیفیت سخن دارد یعنی با آهنگ صدا را فریبنده و نازک و لطیف نسازید.
مرض در"فی قلبه مرض": یعنی بیماری و در اینجا دل‎هایی است که دچار ریبه و خیال‌های شیطانی دارد منظور از بیماری دل نداشتن نیروی ایمان است.
معروف در"قولامعروفا": در لغت به معنای نیکویی و شناخته خلاف منکر است و در اینجا اشاره به محتوای سخن دارد یعنی هرگونه گفتار باطل و بیهوده و باطل و گناه آلود و مخالف حق را نفی می‌کند یعنی حرف‌های زشت و پلید از دهان شما خارج نشود در اینجا چون اشاره به عدم خضوع و عدم نرمی شده منظور از این عدم خضوع، گفتار زشت و پلید نیست بلکه حرف‌های حق و صحیح را هم بدون خضوع و نرمی در برابر نا محرمان باز گویید به نحوی که تحریک آمیز نباشد چون نهی از حرف زشت مخصوص خانم‌ها نیست.
در نتیجه می‌توانیم چنین بگوییم: چنانجه ضرورت ایجاب کرد که زنان با مردان سخن بگویند کلامشان نباید لطیف و نرم و نازک و با کرشمه و ناز باشد تا دلهایی که نیروی ایمان ندارند به آنان میل کنند بلکه سخن باید محکم و کلفت بوده و الفاظ طبق عرف اسلامی (نه هر عرفی) انتخاب شوند.
در اینجا اشاره کوتاه به آراء برخی از مفسرین در رابطه با این آیه شریفه می‌کنیم:
صاحب تفسیر اثنی عشری: "فلا تخضعن بالقول فیطمع الذی فی قلبه مرض..." این مقدمه محقق شده که آیات قرانی عبرت (آنچه معتبر است) به عموم لفظ است نه خصوص سبب بنابراین گرچه آیه شریفه درباره زنان پیامبر نازل شده لکن حکم آن عام است نسبت به تمام زنان امت پیامبر خاتم تا قیامت بدین تقریر: ای زنان مسلمان! نیستید شما مثل یکی از زنان دیگر خارج از دایره اسلام مانند یهود و نصاری و کفار، زیرا شما معتقد به اسلام و پایبند به احکام قرآن می‌باشید و البته باید رفتار و گفتار شما با سایرین تفاوت داشته باشد و آثار نجابت و اصالت و عفت و عصمت، شما را از سایرین ممتاز گرداند.
صاحب تفسیر روح الجنان: "فلا تخضعن بالقول فیطمع الذی فی قلبه مرض...- ای زنان پیغامبر شما نیستید چون یکی از زنان، اگر از خدا بترسید... باید تا خضوع نکنید در سخن گفتن با مردان که پس طمع کند آنکس که در دل او ریبتی و تهمتی باشد و ضعیف اعتقاد و بی بصیرت باشد در دین.
در خبر است که بعضی زنان صحابه – چون این آیه آمد- هنگامی که مردی به در سرای ایشان آواز دادی و در سرای مردی نبودی تا جواب دهد آن زن انگشت در دهن نهادی و آواز منکر کردی برای این آیت.. صاحب تفسیر کشاف: "... فلا تخضعن بالقول..." مثل هرزه ها و تبهکاران، کلامتان کلام گناه آفرین نباشد تا قلب مریض در شما طمع کند بلکه با نا محرمان خشن سخن بگویید.
صاحب تفسیر اطیب البیان: "... فلاتخضعن بالقول..." ای زنان پیامبر نیستید شما مثل احدی از زن‌ها اگر تقوا و پرهیزکار هستید پس نازک نکنید صحبت‌های خود را تا طمع کند کسی که در قلب او مرض باشد "و قلن قولا معروفا" معروف مقابل منکر است یعنی در مقامی که واجب یا مندوب یا ممدوح است صحبت کنید (در غیر این موارد) حتی در مباحات هم خودداری کنید و بگویید قول خوب و معروف، حرف‌های زشت و پلید و بد از دهان شما بیرون نیاید.
خطاب در آیه متوجه زن‌های پیامبر است ولی تکلیف تمام زن‌هاست غایه الامر از آنها توقع بیشتری است چون حجت بر آنها تمام تر است زیرا شما را زن‌های پیغمبر گویند وام المؤمنین می‌شمارند باید زن‌های دیگر از شما فرا گیرند چنانچه امروز اگر زن یک نفر از علماء مثل بعضی از زن‌های عادی بیرون آید چه اندازه توهین به آن عالم است...
صاحب تفسیر المیزان: "فلا تخضعن بالقول ..." در این جمله ایشان را از خضوع در کلام نهی می‌کند و خضوع در کلام به معنی این است که در برابر مرد آهنگ سخن را نازک و لطیف کنند تا دل او را دچار ریبه و خیال‌های شیطانی نموده، شهوتش را بر انگیزانند و در نتیجه آن مردی که در دل بیمار است به طمع بیافتد و منظور از بیماری دل، نداشتن نیروی ایمان است آن نیرویی که آدمی را از میل به شهوت باز می‌دارد.
یعنی سخن معمول و مستقیم بگویید، سخنی که شرع و عرف اسلامی (نه هر عرفی) آن را پسندیده دارد و آن سخنی است که تنها مدلول خود را برساند (نه اینکه کرشمه و ناز را بر آن اضافه کنی تا شنونده علاوه بر درک مدلول آن، دچار ریبه هم بشود.)
صاحب تفسیر تقریب القران: (پس بگونه ای هوس انگیز سحن نگویید) یعنی اگر خواستید در محضر شخص اجنبی و نامحرم کلامی بگویید آن کلام را نازک اداء نکنید و نرم سخن نگویید و خضوع عبارت از کیفیت تکلم (نحوه گفتار نه حود گفتار مثل وقتی که با ناز و کرشمه سخن بگوید اعم از اینکه الفاظ، خاضع یا غیر حاضع باشد، این منطوق کلام است) هر چند مفهوم آیه شامل ماده ای کلام نیز می‌شود یعنی الفاظ نباید هیجان انگیز باشد (مثل وقتی جوانی به نامحرم بگوید "قربان شما" که در اینجا ماده کلام آن هیجان انگیز است و اگر همین کلام را کشیده و غیر منقطع و ناز اداء کند علاوه بر ماده کلام لحن آن نیز هیجان برانگیز است).
نتیجه گیری: منطوق آیه، لحن خاضعانه را نهی نموده اند لذا مفهوم آیه بطریق اولی، الفاظی که خاضع اند را خارج می‌کند لذا آنچه باقی مانده الفاظ منکر و معروفند حال باید قید دیگری آورده شود تا الفاظ منکرخارج شوند و خدای متعال با قید "قلن قولا مفروفا" سخن منکر را خارج کرده و سخن گفتن زنان در مواقع ضروری با نامحرم محدود به کیفیت خشن و محتوای معروف یعنی مطابق با عرف شرع می‌شود.
صدای زن در روایات: رسول اکرم به هنگام بیعت کردن زنان ازآنها پیمان گرفت که با مردان سخن نگویید مگر با کسی که محرم باشد/ دعايم الاسلام، ج2، ص214
رسول خدا (ص) از سخن گفتن با زنان نامحرم نهی کرد و فرمود: نباید مرد با زن (غیر محرم) خلوت کند و هیچ مردی نیست که با زن (نا محرم) به خلوت نشیند جز آنکه شیطان سومین آنها باشد.
امام باقر (ع): سخن گفتن با زنان نا محرم از دام‌های شیطان است / مستدرک الوسایل / ج2 / ص555
رسول اکرم (ص): هر عضوی از آدمیزاد بهره ای از زنا دارد پس زنای چشم نظر کردن و زنای زبان گفتار و زنای گوش ها شنیدن (حرام) و زنای دست‌ها ستمگری و زنای پاها راه رفتن (به مکان حرام) است و دامن این زناها را تکذیب یا تصدیق می‌کند/ بحارالانوار ج101/ ص38
أبی بصیر گفت: به زنی قرآن می‌آموختم و روزی با او مزاح و شوخی نمودم به مدینه سفر کردم و خدمت امام باقر (ع) رسیدم به من فرمود: ای أبا بصیر به آن زن (در تلاوت قرآن) چه می‌گفتی؟ گفت دو دستم را به صورتم گذاشتم و صورتم را پوشاندم امام فرمودند: دیگر چنین کاری نکن!
فتاوای برخی از مراجع در مورد صدای زن:
حضرت امام خمینی (ره) و حضرت آیةالله گلپایگانی (ره): صحبت کردن با هر کسی درباره هر چیزی از روی شهوت و لذت جایز نیست (مگر با همسر)
* صحبت کردن با نا محرم به غیر ضرورت مکروه است خصوصا اگر مخاطب جوان باشد.
* اگر مردی بداند چنانچه با نا محرمی صحبت کند به گناه می‌افتد نباید با او صحبت کند خواه زن بگونه ای صحبت کند که مرد را به گناه بیاندازد یا درباره مطلبی صحبت کند که مرد به گناه بیافتد.
* اگر مردی خوف آن را داشته باشد که چنانچه با نا محرمی صحبت کند آن زن او را به گناه آلوده خواهد کرد، نباید با او صحبت کند.
* صحبت کردن خانم‌ها با نا محرم به غیر ضرورت مکروه است.
حضرت آیة الله شیخ لطف الله صافی گلپایگانی: سؤال: گاهی اوقات مشاهده می‌شود زنان شاعره به حضور در برنامه‌های شب شعر به قرات سرودهای خود که معمولا با احساسات شاعرانه و تغییر صداها و حرکات موزون دست‌ها که مستلزم جلب توجه به متن شعر است همراه می‌باشد می‌پردازند... و برخی موارد در کنفرانس‌ها و سمینارها از سخنرانی زن استفاده می‌شود که هیچ اجباری به حضور آن سخنران خاص جلسه نیست و می‌توان از خطبای مرد دیگر استفاده نمود. نظر حضرت عالی در این خصوص چیست؟
جواب: قال الله تعالی "فلا تخضعنن بالقول..." برنامه های مرقوم چون ساده و بی پیرایه انجام نمی‌شود و از تهییج و تحریک افرادی که به فرمایش قرآن در دل بیماری دارند مصون نیست و متضمن اختلاط زن و مرد و مفاسد بسیاری است، مجاز نیست و گرایش به تشکیل این مجالس از وسوسه‌های شیطانی و تسویلات نفس اماره است.
سؤال: استماع صدای زن در موارد ذیل چه حکمی دارد؟
الف) قرآن، ب)سرود، ج) هم خوانی
جواب: در هر موردی که معرضیت برای انگیزش شهوت و تحریک اجنبی داشته باشد، جایز نیست و غالبا معرضیت دارد.
سؤال: آواز دسته جمعی چه حکمی دارد؟
جواب: برای خودشان ومحارمشان اگرغنا نباشد اشکال ندارد.
سؤال: خوانندگی زن برا ی زنان چه حکمی دارد؟
جواب: اگر غنا نباشد و همراه با استفاده از آلات لهو نباشد اشکال ندارد.
مسأله: بانوان و دختران نزد نا محرم قرآن را با صدا نخوانند و هم چنین با صدا خواندن مرد چنانچه موجب تزلزل بانوان باشد اشکال دارد.
امام خمینی (ره):
سؤال: گفتگوی زن با مرد نا محرم چه حکمی دارد؟
جواب: سخن گفتن اگر مهیج باشد حرام است و اگر مهیج نباشد و خوف فتنه هم در کار نباشد احتیاط مستحب آن است که ترک نماید (مگر ضرورتی باشد) بخصوص اگر طرف سخن او جوان باشد.
سؤال: گفتگو با نا محرم بطور کلی جایز است یا نه؟
جواب: اگر بدون قصد تزلزل و ریبه باشد و خوف فتنه در بین نباشد اشکال ندارد اگر چه احوط، ترک در غیر مقام ضرورت مخصوصا با زن جوان است.
سؤال: چت در اینترتت با جنس مخالف با این شرط که از حدود شرعی خارج نشویم (مثلا برای تبادل نظر) چه حکمی دارد؟
آیات عظام: بهجت، مکارم شیرازی، تبریزی، صافی گلپایگانی، نوری همدانی، فاضل لنکرانی، خامنه ای و دفتر وحید خراسانی: اگر بدون قصد لذت و ترس افتادن به حرام باشد اشکال ندارد. البته اگر جنس مخالف زن جوان باشد بهتراست گفتگو با او (هر چند بدون قصد لذت هم باشد) ترک شود.
نتیجه گیری: آری ارتباط با نا محرمان در حد ضرورت است و در گفتار علاوه بر اینکه نباید با ناز و کرشمه سخن گفت و یا محتوای سخن باید طبق عرف شرع باشد نمی‌توان با نا محرمان شوخی هم نمود.
اسلام سخن گفتن با نامحرم را بکلی نفی نکرده بلکه آن را مقید به شرایطی کرده تا جامعه اسلامی سالم و پویا باشد و هر دو نیروی زن و مرد در کنار یکدیگر با حفظ حریم الهی به فعالیت بپردازند]]> از آنجایی که هر نحو ارتباط با نامحرم مجوز شرعی می‌خواهد و ارتباطات اعم از کلام‌اند، یعنی صدا وسیله انتقال پیام‌هاست و بکارگیری صدا، از دیدگاه شریعت مقدس اسلام حکم خاصی دارد لذا بد نیست تا نگاهی هر چند کوتاه به این حکم مذکور در اسلام بیاندازیم.
صدای زن در آیات کریمه: "یا نساء النبی لستن کأحد من النساء إن اتقیتن فلا تخضعن بالقول فیطمع الذی فی قلبه مرض و قلن قولا معروفا" ترجمه: ای همسران پیامبر! شما همچون یکی از زنان معمولی نیستید اگر تقوا پیشه کنید، پس بگو نه ای هوس انگیز سخن نگویید که بیماردلان در شما طمع کنند و سخن شایسته بگویید./سوره احزاب /آیه32

قبل ازنقل تفاسیر اشاره می‌شود (آنگونه که از مجموع تفاسیر بر میآید این است) که اگر چه مخاطب این آیه شریفه زنان پیامبر اکرم (ص) هستند لکن در این حکم سایر زنان مسلمان نیز مشترکند و اختصاص به زنان حضرت ندارد و همه‌ی زنان مؤمنه باید رعایت عفت و پاکدامنی نموده و در رفتار، گفتار و اخلاق خود رعایت موازین شرعی را بنمایند و هنگامی که ناچار شدند با نامحرم صحبت کنند حد و مرز شرعی را رعایت نموده و بصورت تحریک آمیز صحبت نکنند.

البته اشتراک سایر زنان در حکم "فلا تخضعن بالقول" یا از باب این است که خود آیه شریفه قرآن کریم دلالت دارد زیرا ثابت و محقق است که آیه شریفه قرآن کریم انذار و عبرت و وعظ و تبشیر آن عام است لذا اگرچه این آیه خصوص زنان پیامبر اکرم (ص) است را انذار می‌دهد اما حکم آن نسبت به تمام زنان امت پیامبر عام است کما اینکه بعضی از مفسرین به آن اشاره دارند و یا مشترک بودن سایر زنان در این حکم از جهت تأسی به پیامبر اکرم و اهل بیت عصمت و طهارت است.
خطاب " یا نساء النبی" حضرت فاطمه را در برمی‌گیرد و چون ایشان اسوه همه‌ی مردم و واجب الطاعه هستند، لذا این خطاب همه‌ی زنان مسلمین را شامل می‌شود.
تخضعن در "فلا تخضعن": خضوع در لغت به معنای اطاعت و فروتنی و تسلیم است و در اینجا اشاره به کیفیت سخن دارد یعنی با آهنگ صدا را فریبنده و نازک و لطیف نسازید.
مرض در"فی قلبه مرض": یعنی بیماری و در اینجا دل‎هایی است که دچار ریبه و خیال‌های شیطانی دارد منظور از بیماری دل نداشتن نیروی ایمان است.
معروف در"قولامعروفا": در لغت به معنای نیکویی و شناخته خلاف منکر است و در اینجا اشاره به محتوای سخن دارد یعنی هرگونه گفتار باطل و بیهوده و باطل و گناه آلود و مخالف حق را نفی می‌کند یعنی حرف‌های زشت و پلید از دهان شما خارج نشود در اینجا چون اشاره به عدم خضوع و عدم نرمی شده منظور از این عدم خضوع، گفتار زشت و پلید نیست بلکه حرف‌های حق و صحیح را هم بدون خضوع و نرمی در برابر نا محرمان باز گویید به نحوی که تحریک آمیز نباشد چون نهی از حرف زشت مخصوص خانم‌ها نیست.
در نتیجه می‌توانیم چنین بگوییم: چنانجه ضرورت ایجاب کرد که زنان با مردان سخن بگویند کلامشان نباید لطیف و نرم و نازک و با کرشمه و ناز باشد تا دلهایی که نیروی ایمان ندارند به آنان میل کنند بلکه سخن باید محکم و کلفت بوده و الفاظ طبق عرف اسلامی (نه هر عرفی) انتخاب شوند.
در اینجا اشاره کوتاه به آراء برخی از مفسرین در رابطه با این آیه شریفه می‌کنیم:
صاحب تفسیر اثنی عشری: "فلا تخضعن بالقول فیطمع الذی فی قلبه مرض..." این مقدمه محقق شده که آیات قرانی عبرت (آنچه معتبر است) به عموم لفظ است نه خصوص سبب بنابراین گرچه آیه شریفه درباره زنان پیامبر نازل شده لکن حکم آن عام است نسبت به تمام زنان امت پیامبر خاتم تا قیامت بدین تقریر: ای زنان مسلمان! نیستید شما مثل یکی از زنان دیگر خارج از دایره اسلام مانند یهود و نصاری و کفار، زیرا شما معتقد به اسلام و پایبند به احکام قرآن می‌باشید و البته باید رفتار و گفتار شما با سایرین تفاوت داشته باشد و آثار نجابت و اصالت و عفت و عصمت، شما را از سایرین ممتاز گرداند.
صاحب تفسیر روح الجنان: "فلا تخضعن بالقول فیطمع الذی فی قلبه مرض...- ای زنان پیغامبر شما نیستید چون یکی از زنان، اگر از خدا بترسید... باید تا خضوع نکنید در سخن گفتن با مردان که پس طمع کند آنکس که در دل او ریبتی و تهمتی باشد و ضعیف اعتقاد و بی بصیرت باشد در دین.
در خبر است که بعضی زنان صحابه – چون این آیه آمد- هنگامی که مردی به در سرای ایشان آواز دادی و در سرای مردی نبودی تا جواب دهد آن زن انگشت در دهن نهادی و آواز منکر کردی برای این آیت.. صاحب تفسیر کشاف: "... فلا تخضعن بالقول..." مثل هرزه ها و تبهکاران، کلامتان کلام گناه آفرین نباشد تا قلب مریض در شما طمع کند بلکه با نا محرمان خشن سخن بگویید.
صاحب تفسیر اطیب البیان: "... فلاتخضعن بالقول..." ای زنان پیامبر نیستید شما مثل احدی از زن‌ها اگر تقوا و پرهیزکار هستید پس نازک نکنید صحبت‌های خود را تا طمع کند کسی که در قلب او مرض باشد "و قلن قولا معروفا" معروف مقابل منکر است یعنی در مقامی که واجب یا مندوب یا ممدوح است صحبت کنید (در غیر این موارد) حتی در مباحات هم خودداری کنید و بگویید قول خوب و معروف، حرف‌های زشت و پلید و بد از دهان شما بیرون نیاید.
خطاب در آیه متوجه زن‌های پیامبر است ولی تکلیف تمام زن‌هاست غایه الامر از آنها توقع بیشتری است چون حجت بر آنها تمام تر است زیرا شما را زن‌های پیغمبر گویند وام المؤمنین می‌شمارند باید زن‌های دیگر از شما فرا گیرند چنانچه امروز اگر زن یک نفر از علماء مثل بعضی از زن‌های عادی بیرون آید چه اندازه توهین به آن عالم است...
صاحب تفسیر المیزان: "فلا تخضعن بالقول ..." در این جمله ایشان را از خضوع در کلام نهی می‌کند و خضوع در کلام به معنی این است که در برابر مرد آهنگ سخن را نازک و لطیف کنند تا دل او را دچار ریبه و خیال‌های شیطانی نموده، شهوتش را بر انگیزانند و در نتیجه آن مردی که در دل بیمار است به طمع بیافتد و منظور از بیماری دل، نداشتن نیروی ایمان است آن نیرویی که آدمی را از میل به شهوت باز می‌دارد.
یعنی سخن معمول و مستقیم بگویید، سخنی که شرع و عرف اسلامی (نه هر عرفی) آن را پسندیده دارد و آن سخنی است که تنها مدلول خود را برساند (نه اینکه کرشمه و ناز را بر آن اضافه کنی تا شنونده علاوه بر درک مدلول آن، دچار ریبه هم بشود.)
صاحب تفسیر تقریب القران: (پس بگونه ای هوس انگیز سحن نگویید) یعنی اگر خواستید در محضر شخص اجنبی و نامحرم کلامی بگویید آن کلام را نازک اداء نکنید و نرم سخن نگویید و خضوع عبارت از کیفیت تکلم (نحوه گفتار نه حود گفتار مثل وقتی که با ناز و کرشمه سخن بگوید اعم از اینکه الفاظ، خاضع یا غیر حاضع باشد، این منطوق کلام است) هر چند مفهوم آیه شامل ماده ای کلام نیز می‌شود یعنی الفاظ نباید هیجان انگیز باشد (مثل وقتی جوانی به نامحرم بگوید "قربان شما" که در اینجا ماده کلام آن هیجان انگیز است و اگر همین کلام را کشیده و غیر منقطع و ناز اداء کند علاوه بر ماده کلام لحن آن نیز هیجان برانگیز است).
نتیجه گیری: منطوق آیه، لحن خاضعانه را نهی نموده اند لذا مفهوم آیه بطریق اولی، الفاظی که خاضع اند را خارج می‌کند لذا آنچه باقی مانده الفاظ منکر و معروفند حال باید قید دیگری آورده شود تا الفاظ منکرخارج شوند و خدای متعال با قید "قلن قولا مفروفا" سخن منکر را خارج کرده و سخن گفتن زنان در مواقع ضروری با نامحرم محدود به کیفیت خشن و محتوای معروف یعنی مطابق با عرف شرع می‌شود.
صدای زن در روایات: رسول اکرم به هنگام بیعت کردن زنان ازآنها پیمان گرفت که با مردان سخن نگویید مگر با کسی که محرم باشد/ دعايم الاسلام، ج2، ص214
رسول خدا (ص) از سخن گفتن با زنان نامحرم نهی کرد و فرمود: نباید مرد با زن (غیر محرم) خلوت کند و هیچ مردی نیست که با زن (نا محرم) به خلوت نشیند جز آنکه شیطان سومین آنها باشد.
امام باقر (ع): سخن گفتن با زنان نا محرم از دام‌های شیطان است / مستدرک الوسایل / ج2 / ص555
رسول اکرم (ص): هر عضوی از آدمیزاد بهره ای از زنا دارد پس زنای چشم نظر کردن و زنای زبان گفتار و زنای گوش ها شنیدن (حرام) و زنای دست‌ها ستمگری و زنای پاها راه رفتن (به مکان حرام) است و دامن این زناها را تکذیب یا تصدیق می‌کند/ بحارالانوار ج101/ ص38
أبی بصیر گفت: به زنی قرآن می‌آموختم و روزی با او مزاح و شوخی نمودم به مدینه سفر کردم و خدمت امام باقر (ع) رسیدم به من فرمود: ای أبا بصیر به آن زن (در تلاوت قرآن) چه می‌گفتی؟ گفت دو دستم را به صورتم گذاشتم و صورتم را پوشاندم امام فرمودند: دیگر چنین کاری نکن!
فتاوای برخی از مراجع در مورد صدای زن:
حضرت امام خمینی (ره) و حضرت آیةالله گلپایگانی (ره): صحبت کردن با هر کسی درباره هر چیزی از روی شهوت و لذت جایز نیست (مگر با همسر)
* صحبت کردن با نا محرم به غیر ضرورت مکروه است خصوصا اگر مخاطب جوان باشد.
* اگر مردی بداند چنانچه با نا محرمی صحبت کند به گناه می‌افتد نباید با او صحبت کند خواه زن بگونه ای صحبت کند که مرد را به گناه بیاندازد یا درباره مطلبی صحبت کند که مرد به گناه بیافتد.
* اگر مردی خوف آن را داشته باشد که چنانچه با نا محرمی صحبت کند آن زن او را به گناه آلوده خواهد کرد، نباید با او صحبت کند.
* صحبت کردن خانم‌ها با نا محرم به غیر ضرورت مکروه است.
حضرت آیة الله شیخ لطف الله صافی گلپایگانی: سؤال: گاهی اوقات مشاهده می‌شود زنان شاعره به حضور در برنامه‌های شب شعر به قرات سرودهای خود که معمولا با احساسات شاعرانه و تغییر صداها و حرکات موزون دست‌ها که مستلزم جلب توجه به متن شعر است همراه می‌باشد می‌پردازند... و برخی موارد در کنفرانس‌ها و سمینارها از سخنرانی زن استفاده می‌شود که هیچ اجباری به حضور آن سخنران خاص جلسه نیست و می‌توان از خطبای مرد دیگر استفاده نمود. نظر حضرت عالی در این خصوص چیست؟
جواب: قال الله تعالی "فلا تخضعنن بالقول..." برنامه های مرقوم چون ساده و بی پیرایه انجام نمی‌شود و از تهییج و تحریک افرادی که به فرمایش قرآن در دل بیماری دارند مصون نیست و متضمن اختلاط زن و مرد و مفاسد بسیاری است، مجاز نیست و گرایش به تشکیل این مجالس از وسوسه‌های شیطانی و تسویلات نفس اماره است.
سؤال: استماع صدای زن در موارد ذیل چه حکمی دارد؟
الف) قرآن، ب)سرود، ج) هم خوانی
جواب: در هر موردی که معرضیت برای انگیزش شهوت و تحریک اجنبی داشته باشد، جایز نیست و غالبا معرضیت دارد.
سؤال: آواز دسته جمعی چه حکمی دارد؟
جواب: برای خودشان ومحارمشان اگرغنا نباشد اشکال ندارد.
سؤال: خوانندگی زن برا ی زنان چه حکمی دارد؟
جواب: اگر غنا نباشد و همراه با استفاده از آلات لهو نباشد اشکال ندارد.
مسأله: بانوان و دختران نزد نا محرم قرآن را با صدا نخوانند و هم چنین با صدا خواندن مرد چنانچه موجب تزلزل بانوان باشد اشکال دارد.
امام خمینی (ره):
سؤال: گفتگوی زن با مرد نا محرم چه حکمی دارد؟
جواب: سخن گفتن اگر مهیج باشد حرام است و اگر مهیج نباشد و خوف فتنه هم در کار نباشد احتیاط مستحب آن است که ترک نماید (مگر ضرورتی باشد) بخصوص اگر طرف سخن او جوان باشد.
سؤال: گفتگو با نا محرم بطور کلی جایز است یا نه؟
جواب: اگر بدون قصد تزلزل و ریبه باشد و خوف فتنه در بین نباشد اشکال ندارد اگر چه احوط، ترک در غیر مقام ضرورت مخصوصا با زن جوان است.
سؤال: چت در اینترتت با جنس مخالف با این شرط که از حدود شرعی خارج نشویم (مثلا برای تبادل نظر) چه حکمی دارد؟
آیات عظام: بهجت، مکارم شیرازی، تبریزی، صافی گلپایگانی، نوری همدانی، فاضل لنکرانی، خامنه ای و دفتر وحید خراسانی: اگر بدون قصد لذت و ترس افتادن به حرام باشد اشکال ندارد. البته اگر جنس مخالف زن جوان باشد بهتراست گفتگو با او (هر چند بدون قصد لذت هم باشد) ترک شود.
نتیجه گیری: آری ارتباط با نا محرمان در حد ضرورت است و در گفتار علاوه بر اینکه نباید با ناز و کرشمه سخن گفت و یا محتوای سخن باید طبق عرف شرع باشد نمی‌توان با نا محرمان شوخی هم نمود.
اسلام سخن گفتن با نامحرم را بکلی نفی نکرده بلکه آن را مقید به شرایطی کرده تا جامعه اسلامی سالم و پویا باشد و هر دو نیروی زن و مرد در کنار یکدیگر با حفظ حریم الهی به فعالیت بپردازند]]> https://forum.ghorany.com/thread-849.html Sat, 25 Sep 2010 14:23:21 +0330 https://forum.ghorany.com/thread-849.html سخنی از علامه سید محمّد حسین فضل‌اللّه پیرامون حقوق زن:

سؤال: در قرآن کریم آمده است: «الرِّجالُ قَوّامُونَ عَلَی النِّساءِ بِما فَضَّلَ اللّهُ بَعضَهُم عَلی بَعضً وَبِما أَنفَقُوا مِن أَموالِهِم…؛ مردان سرپرست زنانند به دلیل آن که خدا برخی از ایشان را بر برخی برتری داده و [نیز] به دلیل آن که از اموالشان خرج می‌کنند…» (سوره نساء، آیه34)

به نظر می‌رسد که سرپرستی (قوامت)، عالی‌ترین امتیاز حقوقی است که به مرد داده شده. آیا اختصاص چنین حقی به مرد، با اعتراف به برابری آن دو در انسانیت، سازگاری دارد؟‌



جواب: بر خلاف برخی از عالمان و مفسران، که دامنه سرپرستی (قوامت)‌مرد را آن چنان گسترده دانسته‌اند که شامل همه‌چیز می‌شود ، ما معتقدیم که سرپرستی مرد شامل همه ابعاد زندگی نمی‌شود، بلکه محدود به دایره زناشویی است.
یعنی مرد، تنها در امور زناشویی بر همسر خویش سرپرستی دارد.
اگر در آیه یاد شده دقّت کنیم، می‌بینیم که دلیلی که برای سرپرستی مرد ذکر شده این است که مرد نفقه (خرجی) زن را می‌پردازد.

البته مسئله سرپرستی که در آیه فوق مطرح شده است، نه فضیلتی برای جنس مرد به حساب می‌آید و نه خفت و پستی برای زن.
بلکه این تدبیری است که برای تنظیم و مدیریت زندگی زناشویی اندیشیده شده است. نقش مدیریت خانواده هم گنجایش بیش از یک نفر را ندارد.
از این رو به جهت برخورداری مرد از برخی ویژگی‌های بدنی، روانی و نیز دادن خرج زندگی که بر دوش او نهاده شده، سرپرستی خانواده به او سپرده شده است.

همچنین آیه «اَلرِّجالُ قوّامُونَ عَلَی النِّساءِ بِما فَضَّلَ اللّهُ بَعضَهُم عَلی بَعضً» فقط نشان می‌دهد که برتری مرد تنها در حد وظیفه معینی است که بر عهده دارد و آن مدیریت زندگی زناشویی است.

امام فخر رازی در تفسیر این آیه می‌نویسد:
زنان درباره این‌که خداوند در مسئله ارث مردان را بر زنان برتری بخشیده است، حرف و حدیث داشتند. خداوند در پاسخ آنان در این آیه می‌گوید: «تنها از آن رو مردان را بر زنان در ارث برتری داده که مردان سرپرست زنان [در امور خانواده] هستند»

خداوند به مردان دستور داده تا مهر زنان را بپردازند و خرج زندگی آنها را تأمین کنند. یعنی:

زیادی دریافت «ارث» از طرف مردان با زیادی پرداخت «مهر و نفقه» از طرف دیگر همراه است.

بنابراین گویی که هیچ گونه برتری و فضلی وجود ندارد.
(تفسیر کبیر، چاپ اول، قاهره، بی‌تا، ج10 ص87) [مترجم] ttp://www .hawzah.net]]> سخنی از علامه سید محمّد حسین فضل‌اللّه پیرامون حقوق زن:

سؤال: در قرآن کریم آمده است: «الرِّجالُ قَوّامُونَ عَلَی النِّساءِ بِما فَضَّلَ اللّهُ بَعضَهُم عَلی بَعضً وَبِما أَنفَقُوا مِن أَموالِهِم…؛ مردان سرپرست زنانند به دلیل آن که خدا برخی از ایشان را بر برخی برتری داده و [نیز] به دلیل آن که از اموالشان خرج می‌کنند…» (سوره نساء، آیه34)

به نظر می‌رسد که سرپرستی (قوامت)، عالی‌ترین امتیاز حقوقی است که به مرد داده شده. آیا اختصاص چنین حقی به مرد، با اعتراف به برابری آن دو در انسانیت، سازگاری دارد؟‌



جواب: بر خلاف برخی از عالمان و مفسران، که دامنه سرپرستی (قوامت)‌مرد را آن چنان گسترده دانسته‌اند که شامل همه‌چیز می‌شود ، ما معتقدیم که سرپرستی مرد شامل همه ابعاد زندگی نمی‌شود، بلکه محدود به دایره زناشویی است.
یعنی مرد، تنها در امور زناشویی بر همسر خویش سرپرستی دارد.
اگر در آیه یاد شده دقّت کنیم، می‌بینیم که دلیلی که برای سرپرستی مرد ذکر شده این است که مرد نفقه (خرجی) زن را می‌پردازد.

البته مسئله سرپرستی که در آیه فوق مطرح شده است، نه فضیلتی برای جنس مرد به حساب می‌آید و نه خفت و پستی برای زن.
بلکه این تدبیری است که برای تنظیم و مدیریت زندگی زناشویی اندیشیده شده است. نقش مدیریت خانواده هم گنجایش بیش از یک نفر را ندارد.
از این رو به جهت برخورداری مرد از برخی ویژگی‌های بدنی، روانی و نیز دادن خرج زندگی که بر دوش او نهاده شده، سرپرستی خانواده به او سپرده شده است.

همچنین آیه «اَلرِّجالُ قوّامُونَ عَلَی النِّساءِ بِما فَضَّلَ اللّهُ بَعضَهُم عَلی بَعضً» فقط نشان می‌دهد که برتری مرد تنها در حد وظیفه معینی است که بر عهده دارد و آن مدیریت زندگی زناشویی است.

امام فخر رازی در تفسیر این آیه می‌نویسد:
زنان درباره این‌که خداوند در مسئله ارث مردان را بر زنان برتری بخشیده است، حرف و حدیث داشتند. خداوند در پاسخ آنان در این آیه می‌گوید: «تنها از آن رو مردان را بر زنان در ارث برتری داده که مردان سرپرست زنان [در امور خانواده] هستند»

خداوند به مردان دستور داده تا مهر زنان را بپردازند و خرج زندگی آنها را تأمین کنند. یعنی:

زیادی دریافت «ارث» از طرف مردان با زیادی پرداخت «مهر و نفقه» از طرف دیگر همراه است.

بنابراین گویی که هیچ گونه برتری و فضلی وجود ندارد.
(تفسیر کبیر، چاپ اول، قاهره، بی‌تا، ج10 ص87) [مترجم] ttp://www .hawzah.net]]> https://forum.ghorany.com/thread-175.html Mon, 28 Dec 2009 00:16:12 +0330 https://forum.ghorany.com/thread-175.html
سپاهیان ظلمت که زمانی شمشیرتان در کنار پیامبر و علی به دشمنان

اسلام می تاخت بیش تر بود ؛ خیانتکاران !!!

من از جسم و جان پسرم گذشتم و او را قربانی حسین کردم تا گواه

مسلمانی من و عروسم باشد ، اکنون سرش را به من پس داده اید ؟؟!!

سپاس خدای را که مرا در محضر سید جوانان اهل بهشتش رو سپید کرد .

من آنچه را در راه خدا داده ام پس نمی گیرم ... "

ام وهب سر را به سوی سپاهیان عمر سعد پرتاب کرد ، عمود خیمه را

برداشت و رجز خواند . دو نفر از آنان را کشت و با شنیدن صدای امام که فرمود :

" بازگرد ای بانو ، خدا تو را و فرزندانت را جزای خیر دهد " ، به سوی خیمه ها

بازگشت ...]]>
سپاهیان ظلمت که زمانی شمشیرتان در کنار پیامبر و علی به دشمنان

اسلام می تاخت بیش تر بود ؛ خیانتکاران !!!

من از جسم و جان پسرم گذشتم و او را قربانی حسین کردم تا گواه

مسلمانی من و عروسم باشد ، اکنون سرش را به من پس داده اید ؟؟!!

سپاس خدای را که مرا در محضر سید جوانان اهل بهشتش رو سپید کرد .

من آنچه را در راه خدا داده ام پس نمی گیرم ... "

ام وهب سر را به سوی سپاهیان عمر سعد پرتاب کرد ، عمود خیمه را

برداشت و رجز خواند . دو نفر از آنان را کشت و با شنیدن صدای امام که فرمود :

" بازگرد ای بانو ، خدا تو را و فرزندانت را جزای خیر دهد " ، به سوی خیمه ها

بازگشت ...]]> https://forum.ghorany.com/thread-170.html Fri, 25 Dec 2009 23:33:58 +0330 https://forum.ghorany.com/thread-170.html مرد سر به زیر انداخت و گفت : " سه پسر برومندت ... سه پسرت در رکاب حسین شهید شدند ... "
و زن دوباره گفت : " از حسین برایم بگو ! "
مرد آشکارا به لرزه افتاده بود: " عباس ... ابالفضل محبوب تو ... دستهایش ، چشمهایش ، سرش و ... "
زن بی توجه به گفته های مرد دوباره پرسید : " رگ های قلبم را از انتظار پاره کردی مرد ! فرزندانم و هر چه در زیر این آسمان نیلگون است ، فدای ابا عبدا... باد ، مرا از سلامت حسین خبر بده ! "
ام البنین شهادت حسین را که دانست ، شیون سر داد . چنان نوحه می سرود و می گریست که مردم مدینه به گردش جمع می شدند و با او همراهی می کردند .
غصه ی ام البنین قصه ای داشت که حتی مروان حکم هم با شنیدنش به پهنای صورت اشک می ریخت ...]]> مرد سر به زیر انداخت و گفت : " سه پسر برومندت ... سه پسرت در رکاب حسین شهید شدند ... "
و زن دوباره گفت : " از حسین برایم بگو ! "
مرد آشکارا به لرزه افتاده بود: " عباس ... ابالفضل محبوب تو ... دستهایش ، چشمهایش ، سرش و ... "
زن بی توجه به گفته های مرد دوباره پرسید : " رگ های قلبم را از انتظار پاره کردی مرد ! فرزندانم و هر چه در زیر این آسمان نیلگون است ، فدای ابا عبدا... باد ، مرا از سلامت حسین خبر بده ! "
ام البنین شهادت حسین را که دانست ، شیون سر داد . چنان نوحه می سرود و می گریست که مردم مدینه به گردش جمع می شدند و با او همراهی می کردند .
غصه ی ام البنین قصه ای داشت که حتی مروان حکم هم با شنیدنش به پهنای صورت اشک می ریخت ...]]> https://forum.ghorany.com/thread-169.html Wed, 23 Dec 2009 14:35:13 +0330 https://forum.ghorany.com/thread-169.html * تولد زینب و گریه ی بیامبر بر مصایب آن حضرت *

زینب کبری (س) روز بنجم جمادی الاول سال 5 یا 6 هجرت در مدینه چشم به جهان گشود . خبر تولد نوزاد عزیز ، به گوش رسول خدا (ص) رسید . رسول خدا (ص) برای دیدار او به منزل دخترش حضرت فاطمه (س) آمد و به دختر خود فرمود :
" دخترم ، فاطمه جان ، نوزادت را برایم بیاور تا او را ببینم . "
فاطمه (س) نوزاد کوچکش را به سینه فشرد ، بر گونه های دوست داشتنی او بوسه زد ، و آن گاه به بدر بزرگوارش داد . بیامبر (ص) فرزند دلبند زهرای عزیزش را در آغوش کشیده ، صورت خود را به صورت او گذاشت و شروع به اشک ریختن کرد .
فاطمه (س) ناگهان متوجه این صحنه شد و در حالی که شدیدأ ناراحت بود از بدر برسید : بدرم ، چرا گریه می کنی !؟
رسول خدا )ص) فرمود :
" گریه ام به این علت است که بس از مرگ من وتو ، این دختر دوست داشتنی من سرنوشت غمباری خواهد داشت ، در نظرم مجسم گشت که او با چه مشکلات دردناکی رو به رو می شود و چه مصیبت های بزرگی را به خاطر رضای خداوند با آغوش باز استقبال می کند ."
در آن دقایقی که آرام اشک می ریخت و نواده ی عزیزش را می بوسید ، گاهی نیز چهره از رخسار او برداشته به چهره ی معصومی که بعدها رسالتی بزرگ را عهده دار می گشت خیره خیره می نگریست و در همین جا بود که خطاب به دخترش فاطمه (س) فرمود :
" ای باره تن من و روشنی چشمانم ، فاطمه جان ، هر کس که بر زینب و مصایب او بگرید ثواب گریستن کسی را به او می دهند که بر دو برادر او ، حسن و حسین گریه کند . "]]> * تولد زینب و گریه ی بیامبر بر مصایب آن حضرت *

زینب کبری (س) روز بنجم جمادی الاول سال 5 یا 6 هجرت در مدینه چشم به جهان گشود . خبر تولد نوزاد عزیز ، به گوش رسول خدا (ص) رسید . رسول خدا (ص) برای دیدار او به منزل دخترش حضرت فاطمه (س) آمد و به دختر خود فرمود :
" دخترم ، فاطمه جان ، نوزادت را برایم بیاور تا او را ببینم . "
فاطمه (س) نوزاد کوچکش را به سینه فشرد ، بر گونه های دوست داشتنی او بوسه زد ، و آن گاه به بدر بزرگوارش داد . بیامبر (ص) فرزند دلبند زهرای عزیزش را در آغوش کشیده ، صورت خود را به صورت او گذاشت و شروع به اشک ریختن کرد .
فاطمه (س) ناگهان متوجه این صحنه شد و در حالی که شدیدأ ناراحت بود از بدر برسید : بدرم ، چرا گریه می کنی !؟
رسول خدا )ص) فرمود :
" گریه ام به این علت است که بس از مرگ من وتو ، این دختر دوست داشتنی من سرنوشت غمباری خواهد داشت ، در نظرم مجسم گشت که او با چه مشکلات دردناکی رو به رو می شود و چه مصیبت های بزرگی را به خاطر رضای خداوند با آغوش باز استقبال می کند ."
در آن دقایقی که آرام اشک می ریخت و نواده ی عزیزش را می بوسید ، گاهی نیز چهره از رخسار او برداشته به چهره ی معصومی که بعدها رسالتی بزرگ را عهده دار می گشت خیره خیره می نگریست و در همین جا بود که خطاب به دخترش فاطمه (س) فرمود :
" ای باره تن من و روشنی چشمانم ، فاطمه جان ، هر کس که بر زینب و مصایب او بگرید ثواب گریستن کسی را به او می دهند که بر دو برادر او ، حسن و حسین گریه کند . "]]> https://forum.ghorany.com/thread-142.html Mon, 30 Nov 2009 21:58:06 +0330 https://forum.ghorany.com/thread-142.html همسر ابولهب

((ام جميل )) همسر ابولهب و خواهر ابوسفيان بود. مى دانيم كه ابوسفيان مالدار معروف بنى اميه و شخص با نفوذ مكه بود و در اظهار عداوت نسبت به پيغمبر اسلام شهرت داشت . ابولهب نيز عموى پيغمبر اسلام و يكى از ده پسر عبدالمطلب ، سرسخت ترين دشمنان پيغمبر و مسلمانان بود.
ابولهب با اينكه از خاندان نجيب هاشم بود، مع الوصف بر اثر همنشينى با افراد فاسد قريش يعنى سران مشرك مكه و تماس دائم با آنها رنگ جماعت به خود گرفته بود. اين مرد زردانبوى بد دهن ، هتاك و جسور، در ميان مشركان مكه بيش از همه نسبت به برادرزاده اش پيغمبر اسلام خصومت مى ورزيد و او را مى آزرد.
زن او ((ام جميل )) هم زنى بدسرشت و كينه توز بود. خانه آنان در همسايگى پيغمبر قرار داشت . هر خبرى كه از برادر زاده شوهر خود پيغمبر اسلام مى شنيد، آن را به اطلاع مشركان مى رسانيد.
ام جميل ، علاوه بر اين ، شوهرش او را وا مى داشت تا به پيغمبر آزار بيشتر برساند. او حتى نام پيغمبر را عوض كرده بود و مى گفت : به او نگوييد ((محمد)) بلكه بگوييد ((مذمم ))!!
وقتى اين خبر را به پيغمبر دادند، فرمود: خدا خواسته است نام مرا از دهان اين زن بيندازد تا هر ناسزايى كه مى گويد، به ((مذمم )) بگويد، من كه ((مذمم )) نيستم !
ام جميل ، شبها خار و خاشاك و هيزم مى آورد و در نقطه اى كه محل عبور پيغمبر بود مى ريخت تا از اين راه به حضرت صدمه بزند.
شوهر او ابولهب هم داوطلب شده بود كه مال و ثروت خود را در راه مبارزه با پيغمبر صرف كند و اين كار را هم مى كرد.
ام جميل از هر گونه شرارت و سخن چينى و جسارت نسبت به پيغمبر خوددارى نداشت و عواقب سوء آن را هم به گردن مى گرفت .
اين زن شرير همينكه پيغمبر را مى ديد، از گفتن هر سخن زننده و هر گونه فحاشى به حضرت خوددارى نمى كرد.
ابولهب نيز بارها همينكه نگاهش به پيغمبر مى افتاد، او را دنبال مى نمود و خاك و سنگريزه به طرف آن برگزيده خدا پرتاب مى كرد.
داستان اين مرد و زن بى ادب نگونبخت بد زبان در قرآن مجيد، سوره ((ابولهب )) آمده است . اين سوره ولو بسيار كوتاه و آنچه درباره ابولهب و زنش مى گويد مختصر است ولى با اين وصف ، همين سوره كوتاه بيان كننده داستانى طولانى و نقل مختصر آن ، گوياى شرح مفصلى از اعمال ناهنجار و رفتار زشت اين دو عنصر پليد و رسواست .
خداوند در سوره ((ابولهب )) مى فرمايد: ((تباه باد دستهاى ابولهب (كه خاك و سنگ به طرف پيغمبر مى ريزد) تباه باد دستهاى او. مال و ثروتى كه او اندوخت و آنچه كسب كرد، او را از كيفر فردا و عذاب دوزخ بى نياز نكرد. به زودى مى چشد آتشى را كه داراى شراره است . زن او كه هيزم جمع مى كند (تا بر سر راه پيغمبر بريزد، فرداى قيامت نيز هيزم كش جهنم است ) و ريسمانى از آتش به گردن دارد(81))).]]> همسر ابولهب

((ام جميل )) همسر ابولهب و خواهر ابوسفيان بود. مى دانيم كه ابوسفيان مالدار معروف بنى اميه و شخص با نفوذ مكه بود و در اظهار عداوت نسبت به پيغمبر اسلام شهرت داشت . ابولهب نيز عموى پيغمبر اسلام و يكى از ده پسر عبدالمطلب ، سرسخت ترين دشمنان پيغمبر و مسلمانان بود.
ابولهب با اينكه از خاندان نجيب هاشم بود، مع الوصف بر اثر همنشينى با افراد فاسد قريش يعنى سران مشرك مكه و تماس دائم با آنها رنگ جماعت به خود گرفته بود. اين مرد زردانبوى بد دهن ، هتاك و جسور، در ميان مشركان مكه بيش از همه نسبت به برادرزاده اش پيغمبر اسلام خصومت مى ورزيد و او را مى آزرد.
زن او ((ام جميل )) هم زنى بدسرشت و كينه توز بود. خانه آنان در همسايگى پيغمبر قرار داشت . هر خبرى كه از برادر زاده شوهر خود پيغمبر اسلام مى شنيد، آن را به اطلاع مشركان مى رسانيد.
ام جميل ، علاوه بر اين ، شوهرش او را وا مى داشت تا به پيغمبر آزار بيشتر برساند. او حتى نام پيغمبر را عوض كرده بود و مى گفت : به او نگوييد ((محمد)) بلكه بگوييد ((مذمم ))!!
وقتى اين خبر را به پيغمبر دادند، فرمود: خدا خواسته است نام مرا از دهان اين زن بيندازد تا هر ناسزايى كه مى گويد، به ((مذمم )) بگويد، من كه ((مذمم )) نيستم !
ام جميل ، شبها خار و خاشاك و هيزم مى آورد و در نقطه اى كه محل عبور پيغمبر بود مى ريخت تا از اين راه به حضرت صدمه بزند.
شوهر او ابولهب هم داوطلب شده بود كه مال و ثروت خود را در راه مبارزه با پيغمبر صرف كند و اين كار را هم مى كرد.
ام جميل از هر گونه شرارت و سخن چينى و جسارت نسبت به پيغمبر خوددارى نداشت و عواقب سوء آن را هم به گردن مى گرفت .
اين زن شرير همينكه پيغمبر را مى ديد، از گفتن هر سخن زننده و هر گونه فحاشى به حضرت خوددارى نمى كرد.
ابولهب نيز بارها همينكه نگاهش به پيغمبر مى افتاد، او را دنبال مى نمود و خاك و سنگريزه به طرف آن برگزيده خدا پرتاب مى كرد.
داستان اين مرد و زن بى ادب نگونبخت بد زبان در قرآن مجيد، سوره ((ابولهب )) آمده است . اين سوره ولو بسيار كوتاه و آنچه درباره ابولهب و زنش مى گويد مختصر است ولى با اين وصف ، همين سوره كوتاه بيان كننده داستانى طولانى و نقل مختصر آن ، گوياى شرح مفصلى از اعمال ناهنجار و رفتار زشت اين دو عنصر پليد و رسواست .
خداوند در سوره ((ابولهب )) مى فرمايد: ((تباه باد دستهاى ابولهب (كه خاك و سنگ به طرف پيغمبر مى ريزد) تباه باد دستهاى او. مال و ثروتى كه او اندوخت و آنچه كسب كرد، او را از كيفر فردا و عذاب دوزخ بى نياز نكرد. به زودى مى چشد آتشى را كه داراى شراره است . زن او كه هيزم جمع مى كند (تا بر سر راه پيغمبر بريزد، فرداى قيامت نيز هيزم كش جهنم است ) و ريسمانى از آتش به گردن دارد(81))).]]> https://forum.ghorany.com/thread-88.html Mon, 12 Oct 2009 02:44:42 +0330 https://forum.ghorany.com/thread-88.html در روایت است که:در آخر الزمان که دترین زمانها ونزدیک به قیامت است،زنانی آشکار می کنند که بی حجاب و عریان هستند.لباس حیایشان ریخته است.خود را زینت می کنند اما برای نا محرمان.این ها از دین خارج و وارد فتنه و فساد شده اند و فقط به شهوات فکر می کنند و با سرعت به طرف فساد حرکت می کنند.اینها در جهنم الهی جاودانه اند.
درصد فساد از پارسال تا امسال بالا تر رفته است.در این زمان حلال ها رسما حرام و حرام ها حلال شده است.
عده ای نه واقعا دین را فهمیدند نه فهمیدند که بدعت چیست.بدعت این نیست که یک جمله از فلان دعا را سه بار بگویی یا چند بار.بدعت یعنی تغییر کلی در اساس دین.یعنی حلال کردن حرام و حرام کردن حلال.بدعت این خانم های آرایش کرده و زر وزیورهای آشکار است.بدعت سفره های مختلط در خانواده هاست.
از پیامبر روایت است که پسر نو جوان وارد خانه ای که دران مرد نیست نشود.حتی اگر به سن تکلیف نرسیده باشد.
در خانواده بزرگترها باید به آرامش زندگی زن و شوهر کمک کنند.نه این که برهم زننده ی زندگی آنان باشند.قرار نیست که چون یک کلمه به پدرت توهین کردند،تو زندگی و آرامش خانواده ات را به هم بزنی.به جدآباد پیغمبر توهین شد اما پیغمبر چیزی نگفت، آن زمان حضرت علی را کافر می دانستند و در این زمان هم هنوز عده ای این عقیده را دارند.اما حضرت علی به حق جانشین پیامبر خدا بود.آنها سعه ی صدر داشتند و ما هم باید این گونه باشیم.چون در این زندگی دنیا ،انسان خیلی حرفها ممکن است بشنود،اما مومن آن است که به آرامی از کنار سخن یک جاهل بگذرد.چون بالاخره خدا به حساب همه رسیدگی می کند.
شیوه اسلام ایجاد محبت است.و این خانم است که در خانه نظم ونظام برقرار می کند وحتی به مرد خط می دهد.مرد فقط مالک جسم و روح زن است اما خانم قلب مرد را تسخیر می کند و به هرطرف می تواند برگرداند.
پیامبر(ص):«اگر خانمی یک لیوان آب به همسرش بدهد(چون زن آرامبخش خانواده است بنابراین دنیایی از محبت ضمیمه یک لیوان آب می شود و عشقی که در قلب مرد سرازیر می شود ارزشمند است)ارزش آن یک لیوان آب بهتر از یک سالی است که روزهایش را روزه گرفته و شب هایش را به عبادت پرداخته باشد و به هر جرعه ای که مرد می نوشد،خداوند باغی در بهشت برای زن بنا می کند وشصت گناه از او می بخشد.»
البته با یک کلمه منت تمام این حسنات بر باد می رود.مردی نزد رسول خدا(ص) امد و گفت:یا رسول الله،همسری دارم که هر وقت غصه دار به خانه می روم و او غصه ی مرا می بیند،می گوید برای چه غصه می خوری؟اگر غصه ات برای دنیا و مال آن است ،نگران نباش خداوند روزی رسان است وهیچ کس را از روزی خود بی نصیب نمی گذارد واگر غصه ات برای آخرت و روز حساب اعمال است،پس خدا غصه ات را زیاد گرداند.پیامبر فرمود:همانا برای خداوند در روی زمین کارگزارانی است و این زن هم از کارگزاران خداوند است.
زبان خانم و گفتار او خیلی مهم است.زبان امتحان زن است.ببین با زبانت قلب همسرت را پر از غصه می کنی یا غصه را از قلبش برمیداری؟تمام ثواب های زن در خدمت به همسر نهفته است.هیچ زنی نیست که نمازهایش را بخواند و با این حال ملازم خانواده اش هم باشد مگر این که خداوند از گناهانش می گذرد.
زبان و عمل است که به زندگی انسان رنگ می دهد.زن برای بخشایش هیچ دری به غیر از در رضایت همسرش ندارد.ریشه ی رفتار نامناسب مردان در رفتار و اخلاق نا مناسب همسرانشان ریشه دارد.زن موظف به ایجاد آرامش است.خانم مامور الهی در زمین و نمونه ی ذکر الهی است که به قلب مرد آرامش می دهد.چه نقشی بزرگتر از این که سکون و آرامش قلب پرتلاطم مرد در ساحل آرام همسرش باشد؟
پیامبر(ص):قسم به خدایی که مرا به حق رسول و پیامبر قرار داد و مرا به مقام محمود در معراج رساند و بهشت و جهنمش را به من عرضه کرد و دیدم که اکثریت جهنمیان، زنان هستند.پرسیدم ای حبیب من،جبرئیل،چرا این گونه شدند؟جبرئیل گفت:به خاطر کفرشان به نعمت خدا.پرسیدم چگونه این طور می شود؟جبرئیل فرمود:اینها به نعمت خدا که همانا همسرانشان باشد کفر ورزیده اند.اگر همسر اینها در زندگی به آنها فقط خوبی کرده باشد با این حال می گویند من خیری از تو ندیدم.
خانمها زمانی قدر همسرشان را می فهمند که زیر بار منت ها بمانند.زمانی محتاج و دست به دامن همین اولاد هایی می مانند که با زحمت آنها را بزرگ کرده اند.پس باید قدر زندگیشان را بدانند.مرد بد از اولاد خوب هم بهتر است چون هر کاری را بی منت انجام می دهد.
همه ی ما نیاز به محبت داریم.حتی اگر صد ساله باشیم.انسان یک موجود اجتماعی است. همه با زبان بی زبانی از هم طلب محبت می کنند.چرا باید ما با زبانمان کاری کنیم که تنها بمانیم؟وچرا باید با چند کلمه کانون محبت زندگی ها را به هم بزنیم؟حیف است انسان این عمر محدود را با دعوا و کشمکش به سر ببرد.]]> در روایت است که:در آخر الزمان که دترین زمانها ونزدیک به قیامت است،زنانی آشکار می کنند که بی حجاب و عریان هستند.لباس حیایشان ریخته است.خود را زینت می کنند اما برای نا محرمان.این ها از دین خارج و وارد فتنه و فساد شده اند و فقط به شهوات فکر می کنند و با سرعت به طرف فساد حرکت می کنند.اینها در جهنم الهی جاودانه اند.
درصد فساد از پارسال تا امسال بالا تر رفته است.در این زمان حلال ها رسما حرام و حرام ها حلال شده است.
عده ای نه واقعا دین را فهمیدند نه فهمیدند که بدعت چیست.بدعت این نیست که یک جمله از فلان دعا را سه بار بگویی یا چند بار.بدعت یعنی تغییر کلی در اساس دین.یعنی حلال کردن حرام و حرام کردن حلال.بدعت این خانم های آرایش کرده و زر وزیورهای آشکار است.بدعت سفره های مختلط در خانواده هاست.
از پیامبر روایت است که پسر نو جوان وارد خانه ای که دران مرد نیست نشود.حتی اگر به سن تکلیف نرسیده باشد.
در خانواده بزرگترها باید به آرامش زندگی زن و شوهر کمک کنند.نه این که برهم زننده ی زندگی آنان باشند.قرار نیست که چون یک کلمه به پدرت توهین کردند،تو زندگی و آرامش خانواده ات را به هم بزنی.به جدآباد پیغمبر توهین شد اما پیغمبر چیزی نگفت، آن زمان حضرت علی را کافر می دانستند و در این زمان هم هنوز عده ای این عقیده را دارند.اما حضرت علی به حق جانشین پیامبر خدا بود.آنها سعه ی صدر داشتند و ما هم باید این گونه باشیم.چون در این زندگی دنیا ،انسان خیلی حرفها ممکن است بشنود،اما مومن آن است که به آرامی از کنار سخن یک جاهل بگذرد.چون بالاخره خدا به حساب همه رسیدگی می کند.
شیوه اسلام ایجاد محبت است.و این خانم است که در خانه نظم ونظام برقرار می کند وحتی به مرد خط می دهد.مرد فقط مالک جسم و روح زن است اما خانم قلب مرد را تسخیر می کند و به هرطرف می تواند برگرداند.
پیامبر(ص):«اگر خانمی یک لیوان آب به همسرش بدهد(چون زن آرامبخش خانواده است بنابراین دنیایی از محبت ضمیمه یک لیوان آب می شود و عشقی که در قلب مرد سرازیر می شود ارزشمند است)ارزش آن یک لیوان آب بهتر از یک سالی است که روزهایش را روزه گرفته و شب هایش را به عبادت پرداخته باشد و به هر جرعه ای که مرد می نوشد،خداوند باغی در بهشت برای زن بنا می کند وشصت گناه از او می بخشد.»
البته با یک کلمه منت تمام این حسنات بر باد می رود.مردی نزد رسول خدا(ص) امد و گفت:یا رسول الله،همسری دارم که هر وقت غصه دار به خانه می روم و او غصه ی مرا می بیند،می گوید برای چه غصه می خوری؟اگر غصه ات برای دنیا و مال آن است ،نگران نباش خداوند روزی رسان است وهیچ کس را از روزی خود بی نصیب نمی گذارد واگر غصه ات برای آخرت و روز حساب اعمال است،پس خدا غصه ات را زیاد گرداند.پیامبر فرمود:همانا برای خداوند در روی زمین کارگزارانی است و این زن هم از کارگزاران خداوند است.
زبان خانم و گفتار او خیلی مهم است.زبان امتحان زن است.ببین با زبانت قلب همسرت را پر از غصه می کنی یا غصه را از قلبش برمیداری؟تمام ثواب های زن در خدمت به همسر نهفته است.هیچ زنی نیست که نمازهایش را بخواند و با این حال ملازم خانواده اش هم باشد مگر این که خداوند از گناهانش می گذرد.
زبان و عمل است که به زندگی انسان رنگ می دهد.زن برای بخشایش هیچ دری به غیر از در رضایت همسرش ندارد.ریشه ی رفتار نامناسب مردان در رفتار و اخلاق نا مناسب همسرانشان ریشه دارد.زن موظف به ایجاد آرامش است.خانم مامور الهی در زمین و نمونه ی ذکر الهی است که به قلب مرد آرامش می دهد.چه نقشی بزرگتر از این که سکون و آرامش قلب پرتلاطم مرد در ساحل آرام همسرش باشد؟
پیامبر(ص):قسم به خدایی که مرا به حق رسول و پیامبر قرار داد و مرا به مقام محمود در معراج رساند و بهشت و جهنمش را به من عرضه کرد و دیدم که اکثریت جهنمیان، زنان هستند.پرسیدم ای حبیب من،جبرئیل،چرا این گونه شدند؟جبرئیل گفت:به خاطر کفرشان به نعمت خدا.پرسیدم چگونه این طور می شود؟جبرئیل فرمود:اینها به نعمت خدا که همانا همسرانشان باشد کفر ورزیده اند.اگر همسر اینها در زندگی به آنها فقط خوبی کرده باشد با این حال می گویند من خیری از تو ندیدم.
خانمها زمانی قدر همسرشان را می فهمند که زیر بار منت ها بمانند.زمانی محتاج و دست به دامن همین اولاد هایی می مانند که با زحمت آنها را بزرگ کرده اند.پس باید قدر زندگیشان را بدانند.مرد بد از اولاد خوب هم بهتر است چون هر کاری را بی منت انجام می دهد.
همه ی ما نیاز به محبت داریم.حتی اگر صد ساله باشیم.انسان یک موجود اجتماعی است. همه با زبان بی زبانی از هم طلب محبت می کنند.چرا باید ما با زبانمان کاری کنیم که تنها بمانیم؟وچرا باید با چند کلمه کانون محبت زندگی ها را به هم بزنیم؟حیف است انسان این عمر محدود را با دعوا و کشمکش به سر ببرد.]]> https://forum.ghorany.com/thread-87.html Mon, 12 Oct 2009 02:43:16 +0330 https://forum.ghorany.com/thread-87.html اسلام زن را بعنوان مسئله مهم زندگي و متمم حيات انساني در مسائل اجتماعي ، اخلاقي و قانوني خود جا داده و او را به عنوان عضو موثر جامعه دانسته است .
پيامبر اكرم صلوات الله عليه و اله آنگاه كه از زنان بيعت گرفت به آنان اعلام كرد شما از عناصر اصلي اجتماع و اركان بنيادي جامعه هستيد و براي حفظ و سلامت آن بايد به ميزان سهم خود از آن پاسداري نمائيد.

يا ايها النبي اذا جاءك المومنات يبايعنك ....

اي پيامبر اگر زنان مومنه آمدند تا با تو بيعت كنند ، (اينكه) با خداوند شريك نگيرند و دزدي نكنند ، و زنا نكنند ، و فرزندان خود را نكشند (سقط جنين نكنند ) و تهمتي نسازند ، از آنچه ميان دست و پاي ايشان است ( فرزند غير را به شوي خود نسبت ندهند ) و در نيكوكاري ها از تو پيروي كنند ، با ايشان بيعت كن و براي ايشان از خداوند آمرزش خواه ، بدرستي كه خداوند آمرزنده و مهربان است . سوره ممتحنه آيه 12

زن بعنوان موجودي زيبا ، ظريف ، مستقل ، آرامي بخش ، با تقدس دختري ، همسري ، خواهري و مادري در مسير تكامل جامعه است و تا ارزش خود را نشناسد و يا جامعه از موهبت او محروم باشد، انحطاط قطعي آن جامعه را بدنبال خواهد داشت .

و الله جعل لكم من انفسكم ازواجا و جعل لكم من ازواجكم بنين و حفده و رزقكم من الطيبات افبالباطل يؤمنون و بنعمت الله يكفرون سوره نحل آيه 27

بسياري از تكاليف مشخص شده براي زنان و مردان يكسان بوده و تفاوت هاي موجود مربوط به نقش ، ظرفيت و لياقت هريك بوده و حقوق آنان نيز بر اين اساس معين شده است .

يا ايها الناس اتقوا ربكم الذي خلقكم من نفس واحده و خلق منها زوجها و بثّ منهما رجالا كثيرا و نساء و اتقوا الله الذي تسائلون به و الارحام ان الله كان عليكم رقيبا - نساء آيه 1

اي مردم پروا كنيد از خداوندي كه شما را از نفس و ريشه واحد و يگانه آفريد پس از آن از همان ريشه همسرش را آفريد و از آن دو مردان و زنان فراواني را پديد آورد و پروا كنيد از خداوندي كه به او همديگر را سوگنند مي دهيد و پروا كنيد از خويشاوندان ، بدرستي كه خداوتد بر شما ناظر و رقيب است .

ان في خلق السموات و الارض و اختلاف الليل و النهار لايات لاولي الالباب * الذين يذكرون الله قياما و قعودا و علي جنوبهم و يتفكرون في خلق السموات و الارض ربنا ما خلقت هذا باطلا سبحانك و قنا عذاب النار * ... فاستجاب لهم ربهم اني لا اضيع عمل عامل منكم من ذكر او انثي بعضكم من بعض فالذين هاجروا و اخرجوا من ديارهم و اوذوا في سبيلي و قاتلوا و قتلوا لاكفرن الله سئياتهم و لادخلنهم جنات تجري من تحتها الانهار ثوابا من عند الله و الله عنده حسن الثواب - آل عمران آيات 190 تا 195

يوم تري المومنين و المومنات يسعي نورهم بين ايديهم و بايمانهم بشريكم اليوم جنات تجري من تحتها الانهار خالدين فيها ذلك هو الفوز العظيم - حديد آيه 12

بنابراين زن و مرد در بهره مندي از كسب و سعي و تلاش و پاداش عبادت و الزلم به وظايف و مسئوليت ها مساويند .

و لا تمنوا ما فضل الله به بعضكم علي بعض للرجال نصيب مما كسبوا و للنساء نصيب مما اكتسبن واسئلوا الله من فضله ان الله كان بكل شيء عليما _ نساء 32

هر كس متناسب با شرايط خلقت خود از خزانه بي پايان الهي بهره اي دارد كه بايد از فضل و احسان خداوند آنرا جستجو كند و تمناي بي جا نيز نداشته باشد و مرد و زن هر كدام وظايف محوله را از نظر فردي و اجتماعي ايفا نمايند .

و لهن مثل الذي عليهن بالمعروف و للرجال عليهن درجه و الله عزيز حكيم _ بقره آيه 228

درجه خاص مرد بر زن امتيازي است كه از نظر مرد بودن و قدرت ، كفالت و رعايت و ...مسئوليت هاي اجتماعي داراست و بايد در جهت حفظ و آرامش و رفاه خانواده و جامعه صرف گردد و هرگز نشانه كرامت بيشتر او نسبت به زن قلمداد نمي شود زيرا :

ان اكرمكم عند الله اتقيكم

زن نيز به نوبه خود با توجه به آيه فوق امتيازات خاصي را داراست كه منحصر به وجود او و متناسب با خاصه هاي وجودي و تكويني اش مي باشد.

در قرآن كريم مردان و زنان با القاب مساوي و همسان ياد شده اند كه بر نقش و جايگاه هر يك در جامعه و مساوي بودن آنان در اصل تكليف تاكيد دارد .

ان المسلمين و المسلمات و المؤمنين و المؤ منات والقانتين و القانتات و الصادقين و الصادقات و الصابرين و الصابرات و الخاشعين و الخاشعات و المتصدقين و المتصدقات و الصائمين و الصائمات و الحافظين لفروجهم و الحافظات و الذاكرين الله كثيرا و الذاكرات اعدّ لهم مغفره و اجرا عظيما - احزاب آيه 35

ان المصدقين و المصدقات و اقرضوا الله قرضا حسنا يضاعف لهم و لهم اجر كريم - حديد 18

در بعضي از آيات قرآن مي توان به برتري زن بر مرد استنباط نمود كه اين امر وظايف آنان را نسبت به جامعه سنگين تر مي نمايد.

اذ قالت امرأه عمران رب اني نذرت لك ما في بطني محررا فتقبل مني انك انت السميع العليم * فلما و ضعتها قالت رب اني وضعته انثي و الله اعلم بما وضعت و ليس الذكر كالانثي و اني سميتها مريم و اني اعيذها بك و ذريتها من الشيطان الرجيم - آل عمران آيات 35 و 36
در ادامه اين گفتگو خداوندد مي فرمايد : فتقبلها ربها بقبول حسن و انبتها نباتا حسنا ....
در آيه فوق ( ليس الذكر كالانثي ) به برتري زن بر مرد اشاره دارد كه از نظر قرب و نزديكي او به بارگاه لطف و احسان پروردگار عالم است.

اما در مورد اختلافات حقوقي زن و مرد دلايل متعددي ذكر شده كه از جمله آن روايت زير است :

از امام محمد باقر عليه السلام پرسيدند چرا زن ضعيف و مسكين يك سهم از ارث مي برد و مرد دو سهم ؟

حضرت فرمودند : زيرا بر زن جهاد و نفقه و خونبها نيست و اينها همه بر عهده مرد است

حق هر كس بايد متناسب با توجه به مسئوليت و نقش او در جامعه تعيين شود و جامعه اي كه زن را به تلاش براي كسب در آمد چون مردان از خانه به بيرون كشانده ، سِمَت مادري و زن بودن و نقش هاي اساسي تربيتي و مديريتي او را ناديده بگيرد ، اجتماع كامل و ايده آلي نيست . اسلام براي اين نقش اهميت فوق العاده اي قائل شده و جنبه هاي معنوي تربيتي را عمدتا به او سپرده است .

و وصينا الانسان بوالديه احسانا حملته امه كرها و وضعته كرها و حمله و فصاله ثلثون شهرا حتي اذا بلغ اشده و بلغ اربعين سنه قال رب اوزعني ان اشكر نعمتك التي انعمت علي و علي والدي و ان اعمل صالحا ترضيه و اصلـــح لي في ذريتـي اني تبت اليك و اني من المسلمين - احقاف آيه 15

امام رضا عليه السلام مي فرمايند :

"و بدان حق مادر ، لازم ترين حقوق و واجب ترين آنهاست زيرا او باري را برداشته كه هيچ كس بر نمي دارد و فرزند را حفظ كرد ، با گوش و چشم و ساير اندامها ، در حالي كه به اين كار شاد و خوشرو بود ، با همه دشواريهايي كه هيچ كس بر آن تاب و و شكيبائي ندارد فرزند خود را حمل كرد ، راضي شد كه خود گرسنه بماند و او سير شود ، و خود تشنه بماند و او سيراب گردد ، و خود برهنه بماند و اورا بپوشاند و خود در آفتاب بماند و او را سايه دهد ، پس بايد شكر از او و نيكوئي به او ، به اين اندازه باشد ، هر چند طاقت اداي كمترين حق او را نداريد ، مگر به ياري خداوند "
وجوه اختلافات حقوقي بين زن و مرد بواسطه شرايط روحي و تكويني او و در راستاي نقش او در جامعه است و اين به معناي بها ندادن و كم ارزش قلمداد كردن او نيست . چنانچه خداوند متعال در ضمن بر شمردن دعاها متقين دعا در باره همسر را در صدر آنها قرار داده است.
و الذين يقولون ربنا هب لنا من ازواجنا و ذرياتنا قره اعين و اجعلنا للمتقين اماما - فرقان 75]]> اسلام زن را بعنوان مسئله مهم زندگي و متمم حيات انساني در مسائل اجتماعي ، اخلاقي و قانوني خود جا داده و او را به عنوان عضو موثر جامعه دانسته است .
پيامبر اكرم صلوات الله عليه و اله آنگاه كه از زنان بيعت گرفت به آنان اعلام كرد شما از عناصر اصلي اجتماع و اركان بنيادي جامعه هستيد و براي حفظ و سلامت آن بايد به ميزان سهم خود از آن پاسداري نمائيد.

يا ايها النبي اذا جاءك المومنات يبايعنك ....

اي پيامبر اگر زنان مومنه آمدند تا با تو بيعت كنند ، (اينكه) با خداوند شريك نگيرند و دزدي نكنند ، و زنا نكنند ، و فرزندان خود را نكشند (سقط جنين نكنند ) و تهمتي نسازند ، از آنچه ميان دست و پاي ايشان است ( فرزند غير را به شوي خود نسبت ندهند ) و در نيكوكاري ها از تو پيروي كنند ، با ايشان بيعت كن و براي ايشان از خداوند آمرزش خواه ، بدرستي كه خداوند آمرزنده و مهربان است . سوره ممتحنه آيه 12

زن بعنوان موجودي زيبا ، ظريف ، مستقل ، آرامي بخش ، با تقدس دختري ، همسري ، خواهري و مادري در مسير تكامل جامعه است و تا ارزش خود را نشناسد و يا جامعه از موهبت او محروم باشد، انحطاط قطعي آن جامعه را بدنبال خواهد داشت .

و الله جعل لكم من انفسكم ازواجا و جعل لكم من ازواجكم بنين و حفده و رزقكم من الطيبات افبالباطل يؤمنون و بنعمت الله يكفرون سوره نحل آيه 27

بسياري از تكاليف مشخص شده براي زنان و مردان يكسان بوده و تفاوت هاي موجود مربوط به نقش ، ظرفيت و لياقت هريك بوده و حقوق آنان نيز بر اين اساس معين شده است .

يا ايها الناس اتقوا ربكم الذي خلقكم من نفس واحده و خلق منها زوجها و بثّ منهما رجالا كثيرا و نساء و اتقوا الله الذي تسائلون به و الارحام ان الله كان عليكم رقيبا - نساء آيه 1

اي مردم پروا كنيد از خداوندي كه شما را از نفس و ريشه واحد و يگانه آفريد پس از آن از همان ريشه همسرش را آفريد و از آن دو مردان و زنان فراواني را پديد آورد و پروا كنيد از خداوندي كه به او همديگر را سوگنند مي دهيد و پروا كنيد از خويشاوندان ، بدرستي كه خداوتد بر شما ناظر و رقيب است .

ان في خلق السموات و الارض و اختلاف الليل و النهار لايات لاولي الالباب * الذين يذكرون الله قياما و قعودا و علي جنوبهم و يتفكرون في خلق السموات و الارض ربنا ما خلقت هذا باطلا سبحانك و قنا عذاب النار * ... فاستجاب لهم ربهم اني لا اضيع عمل عامل منكم من ذكر او انثي بعضكم من بعض فالذين هاجروا و اخرجوا من ديارهم و اوذوا في سبيلي و قاتلوا و قتلوا لاكفرن الله سئياتهم و لادخلنهم جنات تجري من تحتها الانهار ثوابا من عند الله و الله عنده حسن الثواب - آل عمران آيات 190 تا 195

يوم تري المومنين و المومنات يسعي نورهم بين ايديهم و بايمانهم بشريكم اليوم جنات تجري من تحتها الانهار خالدين فيها ذلك هو الفوز العظيم - حديد آيه 12

بنابراين زن و مرد در بهره مندي از كسب و سعي و تلاش و پاداش عبادت و الزلم به وظايف و مسئوليت ها مساويند .

و لا تمنوا ما فضل الله به بعضكم علي بعض للرجال نصيب مما كسبوا و للنساء نصيب مما اكتسبن واسئلوا الله من فضله ان الله كان بكل شيء عليما _ نساء 32

هر كس متناسب با شرايط خلقت خود از خزانه بي پايان الهي بهره اي دارد كه بايد از فضل و احسان خداوند آنرا جستجو كند و تمناي بي جا نيز نداشته باشد و مرد و زن هر كدام وظايف محوله را از نظر فردي و اجتماعي ايفا نمايند .

و لهن مثل الذي عليهن بالمعروف و للرجال عليهن درجه و الله عزيز حكيم _ بقره آيه 228

درجه خاص مرد بر زن امتيازي است كه از نظر مرد بودن و قدرت ، كفالت و رعايت و ...مسئوليت هاي اجتماعي داراست و بايد در جهت حفظ و آرامش و رفاه خانواده و جامعه صرف گردد و هرگز نشانه كرامت بيشتر او نسبت به زن قلمداد نمي شود زيرا :

ان اكرمكم عند الله اتقيكم

زن نيز به نوبه خود با توجه به آيه فوق امتيازات خاصي را داراست كه منحصر به وجود او و متناسب با خاصه هاي وجودي و تكويني اش مي باشد.

در قرآن كريم مردان و زنان با القاب مساوي و همسان ياد شده اند كه بر نقش و جايگاه هر يك در جامعه و مساوي بودن آنان در اصل تكليف تاكيد دارد .

ان المسلمين و المسلمات و المؤمنين و المؤ منات والقانتين و القانتات و الصادقين و الصادقات و الصابرين و الصابرات و الخاشعين و الخاشعات و المتصدقين و المتصدقات و الصائمين و الصائمات و الحافظين لفروجهم و الحافظات و الذاكرين الله كثيرا و الذاكرات اعدّ لهم مغفره و اجرا عظيما - احزاب آيه 35

ان المصدقين و المصدقات و اقرضوا الله قرضا حسنا يضاعف لهم و لهم اجر كريم - حديد 18

در بعضي از آيات قرآن مي توان به برتري زن بر مرد استنباط نمود كه اين امر وظايف آنان را نسبت به جامعه سنگين تر مي نمايد.

اذ قالت امرأه عمران رب اني نذرت لك ما في بطني محررا فتقبل مني انك انت السميع العليم * فلما و ضعتها قالت رب اني وضعته انثي و الله اعلم بما وضعت و ليس الذكر كالانثي و اني سميتها مريم و اني اعيذها بك و ذريتها من الشيطان الرجيم - آل عمران آيات 35 و 36
در ادامه اين گفتگو خداوندد مي فرمايد : فتقبلها ربها بقبول حسن و انبتها نباتا حسنا ....
در آيه فوق ( ليس الذكر كالانثي ) به برتري زن بر مرد اشاره دارد كه از نظر قرب و نزديكي او به بارگاه لطف و احسان پروردگار عالم است.

اما در مورد اختلافات حقوقي زن و مرد دلايل متعددي ذكر شده كه از جمله آن روايت زير است :

از امام محمد باقر عليه السلام پرسيدند چرا زن ضعيف و مسكين يك سهم از ارث مي برد و مرد دو سهم ؟

حضرت فرمودند : زيرا بر زن جهاد و نفقه و خونبها نيست و اينها همه بر عهده مرد است

حق هر كس بايد متناسب با توجه به مسئوليت و نقش او در جامعه تعيين شود و جامعه اي كه زن را به تلاش براي كسب در آمد چون مردان از خانه به بيرون كشانده ، سِمَت مادري و زن بودن و نقش هاي اساسي تربيتي و مديريتي او را ناديده بگيرد ، اجتماع كامل و ايده آلي نيست . اسلام براي اين نقش اهميت فوق العاده اي قائل شده و جنبه هاي معنوي تربيتي را عمدتا به او سپرده است .

و وصينا الانسان بوالديه احسانا حملته امه كرها و وضعته كرها و حمله و فصاله ثلثون شهرا حتي اذا بلغ اشده و بلغ اربعين سنه قال رب اوزعني ان اشكر نعمتك التي انعمت علي و علي والدي و ان اعمل صالحا ترضيه و اصلـــح لي في ذريتـي اني تبت اليك و اني من المسلمين - احقاف آيه 15

امام رضا عليه السلام مي فرمايند :

"و بدان حق مادر ، لازم ترين حقوق و واجب ترين آنهاست زيرا او باري را برداشته كه هيچ كس بر نمي دارد و فرزند را حفظ كرد ، با گوش و چشم و ساير اندامها ، در حالي كه به اين كار شاد و خوشرو بود ، با همه دشواريهايي كه هيچ كس بر آن تاب و و شكيبائي ندارد فرزند خود را حمل كرد ، راضي شد كه خود گرسنه بماند و او سير شود ، و خود تشنه بماند و او سيراب گردد ، و خود برهنه بماند و اورا بپوشاند و خود در آفتاب بماند و او را سايه دهد ، پس بايد شكر از او و نيكوئي به او ، به اين اندازه باشد ، هر چند طاقت اداي كمترين حق او را نداريد ، مگر به ياري خداوند "
وجوه اختلافات حقوقي بين زن و مرد بواسطه شرايط روحي و تكويني او و در راستاي نقش او در جامعه است و اين به معناي بها ندادن و كم ارزش قلمداد كردن او نيست . چنانچه خداوند متعال در ضمن بر شمردن دعاها متقين دعا در باره همسر را در صدر آنها قرار داده است.
و الذين يقولون ربنا هب لنا من ازواجنا و ذرياتنا قره اعين و اجعلنا للمتقين اماما - فرقان 75]]>